UCHWAŁY
Uchwała Nr ZO/031/25u z dnia 2 kwietnia 2025 roku Zespołu Orzekającego w sprawie o sygn.: KER/006/25
Zespół Orzekający Komisji Etyki Reklamy działającej przy Związku Stowarzyszeń Rada Reklamy w składzie:
- Sylwia Jedyńska – przewodnicząca
- Olaf Krynicki – członek
- Agnieszka Przewoźnik – członkini
na posiedzeniu w dniu 2 kwietnia 2025 roku, po rozpatrzeniu skargi o sygnaturze akt KER/006/25 złożonej na podstawie pkt 12 Regulaminu Rozpatrywania Skarg przez konsumenta (dane w aktach sprawy) przeciwko BETHINK sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu w sprawie dotyczącej reklamy ,,Kursu Anatomia i atlasu anatomicznego”,
postanawia
skargę oddalić.
Uzasadnienie
W skardze skierowanej do Komisji Etyki Reklamy (dalej także: „KER”) konsument (dalej także: „Skarżący”) wskazał, że BETHINK sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu (dalej także: „Skarżona”) stosowała przekaz wprowadzający w błąd w zakresie właściwości promowanego produktu.
Zgodnie ze skargą:
zamiast książek i super wiedzy kup jeden kurs
Reklama wskazuje, że można zastąpić wiele książek jednym kursem co nie jest prawdą i
wprowadza w błąd.
Przekaz został zakwalifikowany jako potencjalnie naruszający zasady etyki reklamy w zakresie wskazanym w art. 10 ust. 1 lit. a Kodeksu Etyki Reklamy.
Art. 10
- Ponadto reklamy nie mogą wprowadzać w błąd jej odbiorców, w szczególności w odniesieniu
do:
- a) istotnych cech, w tym właściwości, składu, metody, daty produkcji, przydatności, ilości,
pochodzenia (w tym geograficznego) reklamowanego produktu;
Skarżona w odpowiedzi na zawiadomienie Związku Stowarzyszeń Rada Reklamy przedstawiła stanowisko w sprawie w korespondencji z dnia 9 marca 2025 r. i wyraziła wolę uczestnictwa w postępowaniu przed KER.
Skarżona na wstępie wskazała na przeprowadzenie dowodu z produktu „Kurs Anatomii i atlas anatomiczny” na fakt zawartości merytorycznej kursu. Skarżona wskazała, że skarga konsumencka dotyczyła materiału filmowego wyemitowanego za pośrednictwem konta ,,Więcej niż LEK” na portalu Facebook, które pozostaje w jej dyspozycji. Materiał związany był z produktem ,,Kurs Anatomii i atlas anatomiczny”, który jest złożonym produktem e – learningowym przeznaczonym do nauki anatomii prawidłowej i embriologii na kierunkach – lekarskim, lekarsko – dentystycznym, fizjoterapeutycznym i innych kierunkach medycznych. Skarżona podkreśliła, że nie zgadza się ze stanowiskiem Skarżącego.
Zdaniem Skarżonej, aby przyjąć, że dana reklama rzeczywiście wprowadza w błąd, nie wystarczy stwierdzić, że wywołuje u odbiorcy pewne wrażenie. Niezbędne jest wykazanie, że przekonanie wywołane reklamą jest sprzeczne z prawdą. Zdaniem Skarżonej Skarżący powinien był wykazać, że kurs faktycznie nie może stanowić alternatywy dla wielu książek.
Skarżona wskazała, że reklama będą przedmiotem skargi składa się z trzech części. W pierwszej części w sposób symboliczny przedstawione zostały trudności organizacyjne charakterystyczne dla studiowania na kierunku lekarskim. W drugiej części opisano cechy reklamowanego produktu. W trzeciej zwarto wezwanie do działania i humorystyczne zakończenie.
W pierwszej części nie opisano cech produktu ani jego przydatności. Część ta dotyczy realiów studiowania. W celu zilustrowania tych realiów posłużono się symbolicznymi, komediowymi scenami, które w sposób przejaskrawiony ukazują trudy studiowania medycyny.
Druga część opisuje sam produkt ,,Kurs z Anatomii i atlas anatomiczny” ze zwróceniem uwagi na jego konkretne cechy i wygodę użytkowania atlasu anatomicznego będącego integralną częścią produktu. Część ta prezentuje wyłącznie, zdaniem Skarżonej, informacje zgodne z prawdą, które nie mogą wprowadzać odbiorcy w błąd. Żaden z komunikatów nie dotyczy przy tym możliwości zastąpienia wielu książek jednym kursem. Reklama zwłaszcza odnosi się do wygody korzystania z atlasu i jego funkcjonalności.
Trzecia część stanowi wezwanie do działania w postaci hasła ,,Ucz się efektywnie anatomii z Więcej niż LEK” oraz komediowe zakończenie. Ostatnia scena ukazuje aktora obłożonego stosem książek, co nawiązuje do powszechnego stereotypu studenta kierunku lekarskiego przytłoczonego ilością materiału do nauki. Miało to na celu przedstawienie kontrastu pomiędzy starym a nowym sposobem nauki.
Skarżona wskazała, że model przeciętnego konsumenta wedle art. 3 lit. h Kodeksu Etyki Reklamy to w rzeczonej sprawie student kierunku lekarskiego, lekarsko – dentystycznego, fizjoterapii lub innego kierunku medycznego – osoba dobrze poinformowana, o wysokim poziomie rozeznania zwłaszcza w swojej dziedzinie, dobrze rozumiejąca znaczenie elementów wizualnych, komediowych i symbolicznych zawartych w filmie. Taki konsument zdaje sobie sprawę, że wybór materiałów do nauki zależy m.in. od celu, wymagań uczelni i indywidualnych predyspozycji. Zdaniem Skarżonej nie sposób przyjąć, że reklama może wprowadzać w błąd takiego odbiorcę, zwłaszcza w zakresie wskazanym w przedmiotowej skardze.
Skarżona podkreśliła, że w trosce o zgodność z przepisami prawa oraz relacje z potencjalnymi klientami, Skarżona dokłada wszelkich starań, by szczegółowo informować o rzeczywistej zawartości jej produktów. Celowo ukryto tytuły i nazwy wydawnictw książek użytych w reklamie jako rekwizyty, by nie wprowadzać odbiorców w błąd. Ponadto Skarżona udostępnia na swoich stronach pełen program nauczania, z którego wynika zakres tematyczny szkolenia. Każda zainteresowana osoba może skorzystać z bezpłatnej wersji demo, aby przed zakupem zapoznać się z narzędziami i treściami udostępnianymi w ramach kursu.
Konsument na możliwość odstąpienia od umowy kupna w terminie 14 dni od dnia jej zawarcia. Umowa o dostęp do produktu jest umową o dostarczenie treści cyfrowych niedostarczanych na nośniku materialnym, za które konsument jest obowiązany do zapłaty ceny, przy czym wszystkie treści udostępnianie są użytkownikowi niezwłocznie po dokonaniu zapłaty. Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom konsumentów, Skarżona uwzględnia odstąpienie od zawartej umowy.
Skarżona wskazała, że choć nie wynika to z reklamy ,,Kurs z Anatomii i atlas anatomiczny” faktycznie może stanowić alternatywę dla wielu książek niezbędnych do nauki anatomii i embriologii. Tym samym skarżona reklama nie może wprowadzać w błąd w zakresie, na jaki powołuje się Skarżący. Kurs składa się z wielu elementów, na które wskazała Skarżona. Program dydaktyczny produktu został opracowany w taki sposób, by umożliwić osiągnięcie dwóch szczegółowych celów uczenia się, o których mowa w odnośniku do Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 lipca 2019 roku w sprawie standardów kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty, farmaceuty, pielęgniarki, położnej, diagnosty laboratoryjnego, fizjoterapeuty i ratownika medycznego. Cele te mogą być realizowane w ramach dwóch odrębnych przedmiotów – anatomii i embriologii lub łącznie. Wykład z embriologii często prowadzony jest w połączeniu z histologią. Niezależnie od konfiguracji przyjętej przez daną uczelnię, podstawą przygotowania są zawsze co najmniej dwa osobne podręczniki teoretyczne. Produkt ,,Kurs z Anatomii i atlas anatomiczny” zawiera treści niezbędne do nauki anatomii, jak i embriologii. Uzasadnione jest zatem stwierdzenie, że może on zastąpić co najmniej dwa podręczniki teoretyczne.
Skarżona zaznacza, że podręcznik do nauki anatomii należy odróżnić od atlasu anatomicznego, który stanowi odrębny typ publikacji. Z uwagi na obszerność i specyfikę zagadnień z dziedziny neuroanatomii, osobną grupę źródeł stanowią atlasy neuroanatomiczne. Sylabusy określające podstawy i efekty kształcenia w zakresie anatomii prawidłowej zwykle wyszczególniają oba te rodzaje publikacji jako podstawowe lub uzupełniające źródła wiedzy.
Integralną częścią produktu ,,Kurs z Anatomii i atlas anatomiczny” jest atlas anatomiczny, który obejmuje 1133 ilustracje z mianownictwem w trzech językach – polskim, łacińskim i angielskim. Zawiera także bogaty zbiór ilustracji neuroanatomicznych pozwalających osiągnąć te same cele dydaktyczne, co książkowe odpowiedniki. Prawdą jest, zdaniem Skarżonej, że produkt ,,Kurs z Anatomii i atlas anatomiczny” może zastąpić zarówno drukowany atlas anatomiczny, jak i neuroanatomioczny.
Kolejnym typem publikacji wykorzystywanym w nauce anatomii prawidłowej są zbiory testów i pytań. Produkt ,,Kurs z Anatomii i atlas anatomiczny” zawiera bazę 1617 pytań testowych oraz 1070 pytań otwartych. Jak wskazała Skarżona, może on z powodzeniem zastąpić także tradycyjne, książkowe zbiory pytań z zakresu anatomii prawidłowej.
Zdaniem Skarżonej, za prawdziwe należy uznać stwierdzenie, że produkt ,,Kurs z Anatomii i atlas anatomiczny” może w istocie zastąpić wiele książek, a skarżona reklama nie wprowadza w błąd.
Obecny na posiedzeniu przedstawiciel Skarżonej poparł przedstawione stanowisko.
Zespół Orzekający ustalił, co następuje.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że przekaz miał formę nagrania na portalu Facebook. Data oraz pora emisji wskazana przez Skarżącego to dzień 12 stycznia 2025 roku o godzinie 9:00.
Przekaz rozpoczyna się od słów – Na medycynie trzeba się dużo uczyć. Ale także sporo przemieszczać między zajęciami, dźwigać ciężkie książki, notatki, stroje na przebranie i wiele więcej. W tle przedstawiony jest student medycyny, który inscenizuje wskazane czynności. Następnie kadr przedstawia mężczyznę, który stwierdza – Wiemy to, dlatego na kursie z anatomii cały atlas masz zawsze przy sobie: w kieszeni albo w plecaku. Kiedy chcesz. Uczysz się anatomii w trzech językach, zmieniając je dowolnie albo powtarzasz ukrywając podpisy na ilustracjach. Ucz się efektywnie anatomii z Więcej niż LEK! Ostatni kadr przedstawia studenta obok stosu książek i hasło: ,,Ucz się i lecz świadomie”.
Zespół Orzekający zważył, co następuje.
W ocenie Zespołu Orzekającego (dalej także: „ZO”) skarżony przekaz nie narusza zasad etyki wyrażonych w Kodeksie Etyki Reklamy.
Należy mieć na uwadze, iż ocena reklamy zasadniczo winna być dokonywana z perspektywy odbiorcy reklamy, jakim jest przeciętny konsument. Przeciętnym konsumentem jest konsument, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny; oceny dokonuje się z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie reklamy lub na produkt, którego reklama dotyczy, ze względu na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa (art. 3 lit. h Kodeksu Etyki Reklamy).
Potencjalnym odbiorcą skarżonego przekazu jest osoba zainteresowana poszerzaniem wiedzy z zakresu anatomii, tj. student kierunku lekarskiego, lekarsko – dentystycznego, fizjoterapii lub innego kierunku medycznego – osoba dobrze poinformowana, świadoma, posiadająca wysokie rozeznanie w swojej dziedzinie oraz umiejąca właściwie ocenić znaczenie i wartość materiałów edukacyjnych.
Zdaniem ZO przeciętny konsument – odbiorca reklamy nie ma trudności z prawidłowym zrozumieniem skarżonego przekazu reklamowego. Przedstawiony materiał w sposób jednoznaczny i jasny sugeruje, że kurs ma charakter wspierający, stanowiąc narzędzie uzupełniające naukę z zakresu anatomii, a nie materiał zastępujący obowiązującą literaturę wskazaną w programie nauczania.
Zarzut Skarżącego dotyczący sugerowania przez przekaz reklamowy, że ,,Kurs z Anatomii i atlas anatomiczny” w pełni zastępuje wszystkie podręczniki czy źródła wiedzy nie znajduje odzwierciedlenia w analizowanej treści. W przekazie nie padają sformułowania czy obrazy, które sugerowałyby powyższe.
ZO zauważa, że forma oferowanego produktu jest odpowiedzią na współczesne trendy w edukacji. Coraz większa liczba uczniów korzysta z narzędzi cyfrowych – digitalnych wersji podręczników, a zamiast zeszytów wykorzystuje notatniki na komputerach czy tabletach. Oznacza to, że studenci nie muszą nosić ze sobą całego zestawu książek, gdyż zastępują wersje cyfrowe. Cyfrowe narzędzia często stanowią efektywne uzupełnienie tradycyjnych form nauki, jednak ich nie wykluczają. Wspierają przyswajanie wiedzy i ułatwiają organizację nauki.
W ocenie ZO promowany produkt ,,Kurs z Anatomii i atlas anatomiczny”, jest wyłącznie suplementem, a także agregatorem obszernej ilości materiałów do nauki z zakresu anatomii.
Niezależnie od tego należy zauważyć, że nie jest wykluczone, iż rzetelna nauka przedmiotu z wykorzystaniem jedynie ,,Kursu z Anatomii i atlasu anatomicznego” mogłaby być porównywalnie skuteczna jak nauka z tradycyjnych pozycji książkowych. Zgodnie bowiem z informacji i danych przekazanych przez Skarżoną ,,Kurs z Anatomii i atlas anatomiczny” został zaprojekowany zgodnie z obowiązującą podstawą programową.
Mając to na uwadze, skarżony przekaz nie wprowadza w błąd jego odbiorców w odniesieniu do właściwości reklamowanego produktu. Tym samym nie narusza art. 10 ust. 1 lit. a Kodeksu Etyki Reklamy.
Mając na względzie powyższe, Zespół Orzekający na podstawie art. 49 lit. b Regulaminu Rozpatrywania Skarg postanowił skargę oddalić.
Zdania odrębne
Brak.
Zgodnie z pkt. 58 Regulaminu Rozpatrywania Skarg Strony mogą odwoływać się od Uchwały Zespołu Orzekającego w terminie dziesięciu dni od doręczenia Uchwały. Podstawę odwołania mogą stanowić wyłącznie nowe fakty i dowody nieznane Zespołowi Orzekającemu w dacie podjęcia Uchwały, od której Strona wnosi odwołanie.
