Uchwała Nr ZO/049/25u z dnia 28 maja 2025 roku Zespołu Orzekającego w sprawie o sygn.: KER/022/25

Zespół Orzekający Komisji Etyki Reklamy działającej przy Związku Stowarzyszeń Rada Reklamy w składzie:

 

• Jacek Pawlak – członek
• Katarzyna Sikorska – członkini
• Paulina Zyśk – Lisica – przewodnicząca

na posiedzeniu w dniu 28 maja 2025 roku, po rozpatrzeniu skargi o sygnaturze akt KER/022/25 złożonej na podstawie pkt 12 Regulaminu Rozpatrywania Skarg przez konsumenta (dane w aktach sprawy) przeciwko Revolut Bank UAB z siedzibą w Wilnie, Litwa w sprawie dotyczącej reklamy usług bankowych,

postanawia

 

skargę uwzględnić.

 

Uzasadnienie

 

W skardze skierowanej do Komisji Etyki Reklamy (dalej także: „KER”) konsument (dalej także: „Skarżący”) wskazał, że Revolut Bank UAB z siedzibą w Wilnie, Litwa (dalej także: „Skarżona”) stosowała przekaz wprowadzający odbiorcę w błąd.

 

Zgodnie ze skargą:

 

Reklama zachęca do otwarcia konta w serwisie Revolut. Reklama zachęca do otwarcia konta poprzez informacje o bezpłatnych przelewach w krótkim czasie.

 

Ja otworzyłem konto w Revolut i reklama, która przedstawia bezpłatne przesyłanie pieniędzy jest informacją wprowadzającą w błąd. Są 3 do wyboru konta podstawowe, Premium i Gold.
W opcji podstawowej każdy przelew, jak i wymiana walut jest płatna. W opcji Premium jest opłata miesięczna za korzystanie z konta i opcja Gold również wiąże się z opłatami za prowadzenie konta. Opłatami jeszcze wyższymi niż w opcji Premium. Jednym słowem nie ma absolutnie żadnej możliwości wysyłania pieniędzy „BEZ OPŁAT”, każda transakcja wiąże się z opłatą nawet poprzez koszty w Premium i Gold! Mimo tego, że nie ma opłat w transakcji, to miesięczny abonament jest tak kolosalny, że przewyższa nieraz opłaty pojedyncze w opcji podstawowej. Koszty wymiany walut wiążą się nieraz z 10% wartością wymienionej kwoty, więc informacje podawane w reklamie są fałszywe i wprowadzające odbiorców w błąd!

Przekaz został zakwalifikowany jako potencjalnie naruszający zasady etyki reklamy w zakresie wskazanym w art. 10 ust. 1 lit. b Kodeksu Etyki Reklamy.

 

Art. 10

1. Ponadto reklamy nie mogą wprowadzać w błąd jej odbiorców, w szczególności w odniesieniu do:

[…]

1. b) wartości produktu i jego rzeczywistej ceny oraz warunków płatności, w szczególności takich jak

sprzedaż ratalna, leasing, sprzedaż na kredyt, sprzedaż okazyjna;

[…]

 

Skarżona w odpowiedzi na zawiadomienie Związku Stowarzyszeń Rada Reklamy przedstawiła stanowisko w sprawie w korespondencji z dnia 27 maja 2025 r. i wyraziła wolę uczestnictwa w postępowaniu przed KER.

 

Skarżona wskazała, że oferta obejmuje kilka rodzajów płatnych subskrypcji, w tym jeden rodzaj subskrypcji, który jest bezpłatny.

 

Skarżona wskazała, że reklama dotycząca bezpłatnych przelewów nie narusza przepisów Kodeksu Etyki Reklamy, w szczególności art. 10, gdyż odnosi się do faktycznie oferowanych usług, których zasady są jasno określone i ogólnodostępne.

 

Skarżona podkreśliła, że każdy z dostępnych planów taryfowych posiada dedykowany regulamin opłat dostępny na stronie internetowej Banku pod adresem: https://www.revolut.com/en-PL/legal/fees/. Dodatkowo, każdy użytkownik – po wyborze konkretnego planu – ma dostęp do tych informacji w swoim profilu w aplikacji mobilnej. Użytkownik może również uzyskać regulamin opłat poprzez kontakt z serwisem obsługi klienta za pośrednictwem czatu w aplikacji.

 

Korzystanie z usług Revolut wymaga założenia profilu w aplikacji oraz wyboru jednego z dostępnych planów, przy czym planem bazowym jest bezpłatny plan Standard. W jego ramach część usług, w tym wybrane przelewy, świadczona jest bez opłat. Regulamin planu Standard jednoznacznie określa, które usługi są bezpłatne, a które podlegają opłacie.

 

W szczególności bezpłatnymi usługami w ramach planu Standard (oraz planów płatnych) są: przelewy natychmiastowe do innych użytkowników Revolut, płatności lokalne w walucie bazowej, realizowane w kraju użytkownika, przelewy w ramach systemu SEPA  (w Euro oraz w lokalnych walutach określonych dla wybranych krajów, np. koronach szwedzkich czy lejach rumuńskich).

 

Pozostałe rodzaje przelewów, takie jak przelewy z konta karty kredytowej, przelewy na kartę spoza Revolut czy płatności międzynarodowe poza SEPA, są objęte opłatami, których wysokość prezentowana jest w czasie rzeczywistym w aplikacji przed potwierdzeniem transakcji.

 

Reklama wskazująca na możliwość wykonywania bezpłatnych przelewów odnosi się wyłącznie do wyżej wskazanych typów przelewów i nie zawiera informacji niezgodnych z regulaminem usług. Co istotne, reklama zawierała planszę z informacją: „Więcej informacji o usługach, limitach i opłatach, a także regulaminy poszczególnych usług opublikowano na stronie https://www.revolut.com/pl-PL/”, co – w ocenie Skarżonej – zapewnia transparentność przekazu i umożliwia odbiorcy reklamy zapoznanie się z pełnymi warunkami oferty.

 

Odnosząc się do zarzutu braku bezpłatnej wymiany walut, Skarżona wskazuje, że reklama dotyczyła wyłącznie przelewów i nie zawierała żadnych informacji na temat wymiany walut. W związku z tym zarzut ten należy uznać za bezprzedmiotowy.

 

Skarżona podnosi również, że reklama miała charakter informacyjny i nie stanowiła oferty w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego. Mając na uwadze powyższe, Skarżona wniosła o oddalenie skargi z uwagi na brak naruszenia art. 10 Kodeksu Etyki Reklamy, a także brak jakichkolwiek innych naruszeń prawa powszechnie obowiązującego lub odrzucenie skargi jako oczywiście bezzasadnej.

 

Skarżona wskazała, że zarzut wprowadzenia konsumentów w błąd jest całkowicie chybiony, jako że reklamowana usługa – bezpłatne przelewy – rzeczywiście jest dostępna dla każdego użytkownika niezależnie od wybranego planu, co znajduje odzwierciedlenie w regulaminach usług Revolut.

 

Obecna na posiedzeniu pełnomocniczka Skarżonej poparła przedstawione stanowisko.

 

Zespół Orzekający ustalił, co następuje.

 

Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że przekaz miał formę reklamy telewizyjnej.

 

Fabuła reklamy ma miejsce w świecie wyobraźni. W tle pojawia się głos lektorki: Wyobraź sobie świat nieograniczonych możliwości, gdzie wyślesz pieniądze do znajomych w zaledwie kilka sekund i to bez dodatkowych opłat. O właśnie tak.

 

W dolnej części przekazu znajduje się disclaimer o następującej treści:

„Usługi bankowe są świadczone przez Revolut Bank UAB, bank z siedzibą w Republice Litewskiej, licencjonowany i nadzorowany przez Bank Litwy oraz Europejski Bank Centralny. Aby otworzyć konto i korzystać z usług bankowych, należy mieć ukończone 18 lat i spełnić określone warunki. Wymiana walut w ponad 30 walutach jest zwolniona z opłat od poniedziałku do piątku w ramach dostępnego w planie limitu. Przelewy bankowe do i z kont innych niż Revolut mogą potrwać 3-5 dni. Więcej informacji o usługach, limitach i opłatach, a także regulaminy poszczególnych usług opublikowano na stronie https://www.revolut.com/pl-PL/.”.

 

Na końcu przekazu na czarnym tle zamieszczono logo Skarżonej oraz hasło: „Banking & Beyond”.

 

Data oraz miejsce emisji wskazane przez Skarżącego to dzień 23 luty 2025 roku, g. 17.15, kanał Discovery.

 

Zespół Orzekający zważył, co następuje.

 

W ocenie Zespołu Orzekającego (dalej także: „ZO”) skarżony przekaz narusza zasady etyki wyrażone w Kodeksie Etyki Reklamy.

 

Należy mieć na uwadze, iż ocena reklamy zasadniczo winna być dokonywana z perspektywy odbiorcy reklamy, jakim jest przeciętny konsument. Przeciętnym konsumentem jest konsument, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny; oceny dokonuje się z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie reklamy lub na produkt, którego reklama dotyczy, ze względu na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa (art. 3 lit. h Kodeksu Etyki Reklamy).

 

W zawisłej przed KER sprawie modelem przeciętnego konsumenta – odbiorcą skarżonej reklamy jest osoba zainteresowana ofertą przelewów pieniężnych. Jest to niejednorodna grupa, składająca się z osób w różnym wieku, wykształceniu, miejscu zamieszkania i doświadczeniu życiowym. Należy zatem przyjąć, że przeciętnym konsumentem w niniejszej sprawie jest konsument, który jest świadomy przekazywanych mu treści. Jednocześnie jednak nie jest specjalistą w dziedzinie usług bankowych czy branży finansowej, a na sugestię przekazów reklamowych jest podatny w sposób umiarkowany.

 

Skarżony przekaz reklamowy sugeruje , iż oferowana usługa przelewów pieniężnych ma charakter bezpłatny. Świadczą o tym wypowiadane przez lektorkę słowa: Wyobraź sobie świat nieograniczonych możliwości, gdzie wyślesz pieniądze do znajomych w zaledwie kilka sekund i to bez dodatkowych opłat [podkr. wł.].

Tymczasem, jak wynika z wyjaśnień Skarżonej i treści regulaminu Revolut Bank UAB dla planów Standard, Premium, Plus, Metal, Ultra, bezpłatne są następujące płatności:

– pomiędzy klientami w ramach aplikacji Revolut,

– lokalne,

– typu SEPA (zasadniczo płatności w ramach strefy Euro).

 

Plan Standard jest bezpłatny, natomiast opłata miesięczna za pozostałe plany kształtuje się następująco: Plus – 19,99 zł, Premium – 33,99 zł, Metal – 55,99 zł, Ultra – 210 zł.

 

Jak zatem wynika z powyższego, po pierwsze – nie wszystkie przelewy są bezpłatne, a jedynie trzy rodzaje płatności: pomiędzy klientami w ramach aplikacji Revolut, lokalne i typu SEPA. Oznacza to, że odpłatne są chociażby inne niż ww. przelewy międzynarodowe. Po drugie – trzy wymienione wyżej rodzaje płatności dostępne są bezpłatne jedynie w planie Standard, zaś w każdym z pozostałych planów (Premium, Plus, Metal, Ultra) możliwość skorzystania z nich uwarunkowana jest dokonaniem comiesięcznej opłaty subskrypcyjnej.

 

Tym samym twierdzenie „bez dodatkowych opłat” wprowadza w błąd, ponieważ sugeruje, że w każdych okolicznościach dokonywanie przelewów będzie nieodpłatne. Na marginesie, Skarżona posługuje się określeniem „dodatkowych”, co – wg ZO – nie konwaliduje wadliwości przekazu, a wprowadza niepotrzebny zamęt stylistyczny.

 

Podczas emisji reklamy na dole ekranu pojawia się disclaimer. Jednak tekst disclaimera w ogóle nie odnosi się do opłat (lub ich braku) z tytułu dokonywanych płatności. W ocenie ZO nie jest wystarczające odniesienie do strony internetowej: „Więcej informacji o usługach, limitach i opłatach, a także regulaminy poszczególnych usług opublikowano na stronie https://www.revolut.com/pl-PL/„. Odesłanie do regulaminu, zawarte w reklamie w formie tzw. „gwiazdki”, nie spełnia wymogu dostatecznego poinformowania odbiorcy w sposób przejrzysty i niebudzący wątpliwości o warunkach usługi. Abstrahując od kwestii czytelności ww. disclaimera, komunikacja polegająca na eksponowaniu hasła o bezpłatności usługi przy jednoczesnym wskazywaniu rzeczywistych warunków korzystania z niej w dodatkowych materiałach może wywoływać błędne wyobrażenie o charakterze oferty.

 

W przypadku reklamy do wprowadzenia w błąd dochodzi na etapie przedkontraktowym, zaś rolą KER jest ocena potencjału wprowadzenia w błąd przeciętnego konsumenta. W ocenie ZO już sam fakt konieczności poszukiwania pełnej informacji przez konsumenta zachęconego nieuczciwą reklamą stanowi o wprowadzającym w błąd charakterze reklamy.

 

Z uwagi na specyfikę przekazu, jaką stanowi reklama, reklamodawca jest uprawniony do posługiwania się skrótem myślowym czy pewnym uproszczeniem. Niemniej, może to czynić tak długo, jak wyobrażenie przeciętnego konsumenta o oferowanym produkcie czy usłudze nie ulega wypaczeniu. W przypadku skarżonej reklamy konsument był odbiorcą informacji, która była wprowadzająca w błąd. Co więcej, informacja ta odnosiła się do ceny, za więc jednego z najistotniejszych elementów oferty. 

 

ZO wskazuje, iż zgodnie z dobrymi obyczajami rynkowymi i zasadami odpowiedzialnej komunikacji, reklama powinna być sformułowana w sposób jednoznaczny, przejrzysty i zrozumiały. Niedopuszczalne jest stosowanie praktyk komunikacyjnych, które mogą wywołać dezorientację po stronie konsumenta, nawet jeśli szczegółowe informacje zostały formalnie zawarte w innym miejscu. Na marginesie, niejednokrotnie wzorce umowy (regulaminy) stosowane przez przedsiębiorców, również z branży finansowej, nie są łatwo przyswajalne dla przeciętnego konsumenta.

 

ZO zauważa, że tzw. marketing „z gwiazdką”, polegający na eksponowaniu zbyt uproszczonego lub uogólnionego przekazu głównego przy jednoczesnym wskazywaniu istotnych warunków oferty w mało czytelnym przypisie lub poprzez odesłanie do innego miejsca, nie jest praktyką zgodną z zasadami etyki reklamy. Takie działanie może zostać uznane za nierzetelne, ponieważ podważa zaufanie konsumenta i może prowadzić do nieuzasadnionych decyzji zakupowych.

W związku z powyższym skarżona reklama wprowadza w błąd jej odbiorców w odniesieniu do rzeczywistej ceny produktu i jako taka narusza art. 10 ust. 1 lit. b Kodeksu Etyki Reklamy.

 

Mając na względzie powyższe, Zespół Orzekający na podstawie art. 49 lit. c Regulaminu Rozpatrywania Skarg postanowił skargę uwzględnić.

 

Zdania odrębne

Brak.

 

Zgodnie z pkt. 58 Regulaminu Rozpatrywania Skarg Strony mogą odwoływać się od Uchwały Zespołu Orzekającego w terminie dziesięciu dni od doręczenia Uchwały. Podstawę odwołania mogą stanowić wyłącznie nowe fakty i dowody nieznane Zespołowi Orzekającemu w dacie podjęcia Uchwały, od której Strona wnosi odwołanie.