Uchwała Nr ZO/073/25u z dnia 1 października 2025 roku Zespołu Orzekającego w sprawie o sygn.: KER/170/25

Zespół Orzekający Komisji Etyki Reklamy działającej przy Związku Stowarzyszeń Rada Reklamy w składzie:

 

• Agnieszka Krajnik – członkini
• Agnieszka Przewoźnik – przewodnicząca
• Zuzanna Warowna – Toruńska – członkini

na posiedzeniu w dniu 1 października 2025 roku, po rozpatrzeniu skargi o sygnaturze akt KER/170/25 złożonej na podstawie pkt 12 Regulaminu Rozpatrywania Skarg przez konsumenta (dane w aktach sprawy) przeciwko Pszczyńskie Centrum Kultury z siedzibą w Pszczynie w sprawie dotyczącej reklamy filmu ,,Predator: Strefa zagrożenia”,

postanawia

 

skargę uwzględnić.

 

Uzasadnienie

 

W skardze skierowanej do Komisji Etyki Reklamy (dalej także: „KER”) konsument (dalej także: „Skarżący”) wskazał, że Pszczyńskie Centrum Kultury z siedzibą w Pszczynie (dalej także: „Skarżona”) stosowała przekaz niezgodny z zasadami etyki.

 

Zgodnie ze skargą:

 

Zwiastun filmu „Predator”. Brutalne sceny pełne rozlewu krwi dla widzów 18+.

 

Zwiastun filmu „Predator” 18+ został wyświetlony w bloku reklamowym przed docelowym filmem „Fantastyczna 4″ 12+. Byłam w kinie z trzema 12 letnimi dziećmi (w tym z moim synem). Uważam, że tak brutalne reklamy nie powinny pojawiać się o godzinie 17:30 na ekranie kina przed filmem dla dzieci. Jest to bulwersujące. To nie jest pierwszy raz, kiedy w kinie w reklamach poprzedzających film dla dzieci pojawiają się brutalne treści przeznaczone dla dorosłych. Nie mam na celu zaszkodzić żadnej instytucji, tylko chodzi o dobro dzieci, które nie powinny oglądać takich scen. Mam nadzieję, że zostanie ten proceder w Polsce zabroniony. Pełny zwiastun jest dostępny w internecie. W załączeniu tylko zrzut ekranu z krótkiego nagrania w kinie.

 

Przekaz został zakwalifikowany jako potencjalnie naruszający zasady etyki reklamy w zakresie wskazanym w art. 25 w związku z art. 32 Kodeksu Etyki Reklamy, art. 4 oraz art. 5 pkt 2 prim Karty Ochrony Dzieci w Reklamie Kodeksu Etyki Reklamy.

 

Art. 25

Reklamy skierowane do dzieci lub młodzieży muszą uwzględniać stopień ich rozwoju oraz nie mogą

zagrażać ich fizycznemu i psychicznemu dobrostanowi lub dalszemu moralnemu rozwojowi.

 

Art. 32

Przepisy zawarte w art. 22-31 stosuje się odpowiednio również do reklam, które nie są bezpośrednio skierowane do dzieci, jednak dzieci są ich odbiorcami ze względu na formę oraz miejsce i sposób prezentowania reklam. Dotyczy to w szczególności reklam emitowanych w telewizji w sąsiedztwie audycji dla dzieci, reklam wyświetlanych w kinach przed seansami filmów dla dzieci oraz reklamy zewnętrznej.

 

Art. 4 Karty Ochrony Dzieci w Reklamie

Sygnatariusze Karty deklarują dołożenie najwyższej staranności, aby w przekazach reklamowych

adresowanych do dzieci oraz w przekazach reklamowych, które nie są bezpośrednio skierowane do

nich, jednak ze względu na formę, miejsce i sposób ich prezentowania dzieci są ich odbiorcami, nie

pojawiały się treści mogące wpływać negatywnie na ich rozwój.

 

Art. 5 Karty Ochrony Dzieci w Reklamie

Sygnatariusze Karty […]

Deklarują, że reklamy, których odbiorcami ze względu na treść, formę, kanał komunikacji i sposób ich prezentowania, są dzieci nie będą zawierać w szczególności:

[…]

2. scen przemocy fizycznej i psychicznej,

[…]

 

Skarżona w odpowiedzi na zawiadomienie Związku Stowarzyszeń Rada Reklamy w korespondencji z dnia 8 września 2025 r. wyraziła wolę uczestnictwa w postępowaniu przed KER.

 

Obecny na posiedzeniu w dniu 1 października 2025 r. przedstawiciel Skarżonej przedstawił stanowisko w sprawie.

 

Skarżona wskazała, że wszystkie emitowane przez nią zwiastuny, w tym przekaz, który jest przedmiotem skargi, są emitowane z rekomendacji dystrybutora filmu docelowego.

 

Niezależnie od powyższego, w ocenie Skarżonej zarzuty postawione przez Skarżącego stanowią nadinterpretację, gdyż w zwiastunie nie ma scen rozlewu krwi, a scena z odciętym tułowiem nie przedstawia ludzkiego ciała, lecz fragment robota i ma wydźwięk humorystyczny.

 

Należy także zwrócić uwagę, że film „Fantastyczna 4”, pomimo, że oznaczony jako „12+”, także zawiera drastyczne sceny. Jak wskazała Skarżona, to dystrybutor określił dolną granicę wieku odbiorców treści.

Niemniej Skarżona poczuwa się do odpowiedzialności za zaistniałą sytuację. Zasadniczo to kino dobiera zwiastuny do poszczególnych filmów. Skarżona zadeklarowała dochowanie większej staranności w przyszłości i wskazała, że wdrożyła dodatkowe procedury w celu uniknięcia podobnych sytuacji.

 

Zespół Orzekający ustalił, co następuje.

 

Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że skarżony przekaz miał formę zwiastunu wyemitowanego przed filmem ,,Fantastyczna Czwórka” (Disney), którego grupą docelową są odbiorcy w wieku 12+. Zwiastun był zapowiedzią filmu ,,Predator: Stefa zagrożenia” (Disney), którego grupą docelową są odbiorcy w wieku 18+. Film przedstawia historię science fiction, rozgrywaną w odległej przyszłości. W zwiastunie widoczne są m.in. pojedynki, eksplozje i starcia z różnymi istotami.

 

Seans miał miejsce w Pszczyńskim Centrum Kultury z siedzibą w Pszczynie.

 

Data oraz pora emisji wskazana przez Skarżącego to dzień 25 lipca 2025 roku o godzinie 17:30.

 

Zespół Orzekający zważył, co następuje.

 

W ocenie Zespołu Orzekającego (dalej także: „ZO”) skarżony przekaz narusza zasady etyki wyrażone w Kodeksie Etyki Reklamy.

 

Należy mieć na uwadze, iż ocena reklamy zasadniczo winna być dokonywana z perspektywy odbiorcy reklamy, jakim jest przeciętny konsument. Przeciętnym konsumentem jest konsument, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny; oceny dokonuje się z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie reklamy lub na produkt, którego reklama dotyczy, ze względu na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa (art. 3 lit. h Kodeksu Etyki Reklamy).

 

W zawisłej przed KER sprawie modelem przeciętnego konsumenta – odbiorcą skarżonej reklamy jest widz filmu ,,Fantastyczna Czwórka”. Ze względu na charakter wyświetlanego filmu należy przyjąć, że przeciętnym odbiorcą jest osoba niepełnoletnia, a zatem szczególnie wrażliwa na bodźce emocjonalne i wizualne.

 

W ocenie ZO zwiastun filmu ,,Predator: Stefa zagrożenia” zawiera sceny przemocy i grozy. Bohaterem przekazu jest robot w ludzkiej postaci i różnego rodzaju potwory. Zwiastun zawiera sceny ucieczki, walki i zabijania. Nawet jeśli przekaz jest nierealistyczny czy zawiera elementy humorystyczne, percepcja osoby młodej odbiera ww. obrazy dosłownie. Mając to na uwadze, skarżony przekaz może wzbudzać lęk, a także negatywnie wpływać na rozwój psychiczny małoletnich. W ocenie ZO małoletni nie powinni być narażani na bodźce tego typu, w szczególności w trakcie rodzinnego seansu.

ZO zauważa argumentację Skarżonej, zgodnie z którą wybór zwiastunów do emisji opiera się na rekomendacji dystrybutorów czy producentów lub wytwórni filmowych. Mimo to, w ocenie ZO, na Skarżonej ciąży odpowiedzialność za ostateczną decyzję o emisji przekazu w konkretnym czasie i kontekście programowym. ZO zaznacza, że dobór treści powinien opierać się przede wszystkim na społecznej odpowiedzialności instytucji kultury, jaką jest kino.

 

ZO pragnie szczególnie docenić wyczerpujące wyjaśnienia złożone przez przedstawiciela Skarżonej na posiedzeniu oraz refleksję i podjęte przez Skarżoną działania na przyszłość. Niemniej jednak Zespół Orzekający ocenia stan faktyczny z chwili naruszenia, tj. z dnia emisji przekazu w przestrzeni publicznej, dlatego podjęte działania naprawcze pozostają bez wpływu na treść niniejszej Uchwały.

 

Należy podkreślić, że ocena reklamy dokonywana jest ad casum, z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy oraz w zakresie wskazanym w uzasadnieniu skargi.

 

W związku z powyższym należy stwierdzić, że skarżona reklama nie uwzględniała stopnia rozwoju dzieci i młodzieży i mogła zagrażać ich szeroko pojętemu dobrostanowi.

 

Mając na względzie powyższe, Zespół Orzekający na podstawie art. 49 lit. c Regulaminu Rozpatrywania Skarg postanowił skargę uwzględnić.

 

Zdania odrębne

 

Brak.

 

Zgodnie z pkt. 58 Regulaminu Rozpatrywania Skarg Strony mogą odwoływać się od Uchwały Zespołu Orzekającego w terminie dziesięciu dni od doręczenia Uchwały. Podstawę odwołania mogą stanowić wyłącznie nowe fakty i dowody nieznane Zespołowi Orzekającemu w dacie podjęcia Uchwały, od której Strona wnosi odwołanie.