Uchwała Nr ZO/077/25u z dnia 24 września 2025 roku Zespołu Orzekającego w sprawach o sygn.: KER/153/25, KER/161/25

Pobierz uchwałę (pdf)

Zespół Orzekający Komisji Etyki Reklamy działającej przy Związku Stowarzyszeń Rada Reklamy w składzie:

 

  • Piotr Chęcielewski – członek
  • Elżbieta Kondzioła – przewodnicząca
  • Maciej Lissowski – członek

na posiedzeniu w dniu 24 września 2025 roku, po rozpatrzeniu skarg o sygnaturze akt KER/153/25  oraz KER/161/25 złożonych na podstawie pkt 12 Regulaminu Rozpatrywania Skarg przez konsumentów (dane w aktach sprawy) przeciwko Totalizator Sportowy sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie w sprawie dotyczącej reklamy ,,Lotto Gierki”,

postanawia

 

skargi oddalić.

 

Uzasadnienie

 

W skargach skierowanych do Komisji Etyki Reklamy (dalej także: „KER”) konsumenci (dalej także: „Skarżący”) wskazali, że Totalizator Sportowy sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (dalej także: „Skarżona”) stosowała przekaz promujący hazard w niewłaściwy sposób.

 

Zgodnie ze skargami:

 

KER/153/25:

Reklama pokazuje ludzi cieszących się w wygranych w grach hazardowych.

 

Promuje gry hazardowe, pokazuje to w jasnych kolorach, wszyscy ludzie są szczęśliwi, same wygrane, zero problemów.

 

KER/161/25:

Szanowni Państwo,

Chciałbym zgłosić reklamę LOTTO emitowaną w telewizji około kwietnia i maja 2025 r. Obecnie reklama prawdopodobnie nie jest już emitowana, jednak proszę o ocenę samego faktu jej emisji. Link do reklamy: https://youtu.be/S4Yw1aR4RMw?si=DVyNFyfKxAb0GSmp

Uważam, że reklama jest nieodpowiednia i narusza Kodeks Etyki Reklamy, ponieważ propaguje hazard w sposób lekki i rozrywkowy, co może wprowadzać odbiorców w błąd i zachęcać do nieodpowiedzialnej gry.

Podstawa naruszenia Kodeksu Etyki Reklamy:

Art. 2 – reklama nie jest prowadzona w poczuciu odpowiedzialności społecznej i zgodnie z dobrymi obyczajami, ponieważ bagatelizuje ryzyko związane z hazardem i przedstawia go jako zwykłą zabawę;

Art. 4 – reklama jest sprzeczna z dobrymi obyczajami, ponieważ zachęca do ryzykownego zachowania, nie informując o jego potencjalnych konsekwencjach;

Art. 6 – reklama wprowadza w błąd co do charakteru promowanych gier, sugerując, że są one atrakcyjną i bezpieczną formą rozrywki.

 

Elementy reklamy budzące zastrzeżenia:

  1. W reklamie pojawia się piosenka z tekstem: „znudziły Ci się papierki – to zagraj sobie w gierki”, co sugeruje, że tradycyjne gry liczbowe są nudne, a ciekawszą i lepszą formą rozrywki jest gra przypominająca hazard kasynowy.
  2. Pokazano scenę, w której mężczyzna gra na automacie przypominającym kasyno online. To może być bezpośrednią aluzją do platformy Total Casino należącej do Totalizatora Sportowego.
  3. Przekaz jest utrzymany w lekkiej, humorystycznej formie, co bagatelizuje poważne ryzyko uzależnienia od hazardu i może działać zachęcająco również na młodszych odbiorców.

Totalizator Sportowy jest spółką Skarbu Państwa, a więc powinien wykazywać szczególną odpowiedzialność społeczną w komunikacji marketingowej. Tymczasem ta reklama promuje postawy sprzeczne z ideą odpowiedzialnej gry.

Proszę o ocenę tej reklamy pod kątem zgodności z Kodeksem Etyki Reklamy.

 

Przekaz został zakwalifikowany jako potencjalnie naruszający zasady etyki reklamy w zakresie wskazanym w art. 2 ust. 1, art. 10 ust. 1, art. 24 w związku z art. 8 Kodeksu Etyki Reklamy.

 

Art. 2

  1. Działania objęte postanowieniami Kodeksu będą wykonywane z należytą starannością, zgodnie z

dobrymi obyczajami, prowadzone w poczuciu odpowiedzialności społecznej oraz zgodnie z zasadami

uczciwej konkurencji.

 

Art. 10

  1. Ponadto reklamy nie mogą wprowadzać w błąd jej odbiorców, w szczególności w odniesieniu do:
  2. a) istotnych cech, w tym właściwości, składu, metody, daty produkcji, przydatności, ilości, pochodzenia (w tym geograficznego) reklamowanego produktu;
  3. b) wartości produktu i jego rzeczywistej ceny oraz warunków płatności, w szczególności takich jak

sprzedaż ratalna, leasing, sprzedaż na kredyt, sprzedaż okazyjna;

  1. c) warunków dostawy, wymiany, zwrotu, napraw i konserwacji;
  2. d) warunków niezgodności z umową i gwarancji
  3. e) praw własności intelektualnej i przemysłowej, takich jak w szczególności patenty, nazwy, znaki towarowe oraz wzory przemysłowe i modele;
  4. f) urzędowych zezwoleń lub atestów, nagród, medali i dyplomów;
  5. g) zakresu świadczeń przedsiębiorcy na cele dobroczynne.
  6. h) określonych zalet produktu, jeżeli zaleta ta polega jedynie na zgodności z minimalnymi wymogami prawnymi.

 

Art. 24

Stosownie do treści art. 8 i art. 10 reklama skierowana do dzieci lub młodzieży nie może wprowadzać w błąd poprzez wykorzystywanie ich naturalnej ufności i braku doświadczenia.

 

Art. 8

Reklama nie może nadużywać zaufania odbiorcy, ani też wykorzystywać jego braku doświadczenia lub wiedzy.

 

Skarżona, w odpowiedzi na zawiadomienie Związku Stowarzyszeń Rada Reklamy, wyraziła wolę uczestnictwa w postępowaniu przed KER w korespondencji z dnia 11 września 2025 r.

 

Skarżona wniosła o uznanie skarg za bezzasadne oraz jako dowody przedłożyła:

 

  1. Informacje dotyczące Programu odpowiedzialnej gry, zawarte na stronie: https://odpowiedzialnagra.totalizator.pl, na okoliczność działań podejmowanych przez Skarżonego na rzecz promowania odpowiedzialnej gry i walki z ryzykiem uzależnienia od hazardu;

 

  1. Kodeks Etyki Grupy Kapitałowej Totalizatora Sportowego, dostępny na stronie: https://www.totalizator.pl/storage/files/2024/9/25/7f85f812-22b9-40e9-b4dd998182056a96/Kodeks%20Etyki%20Grupy%20Kapitałowej%20TS%202024.pdf, na okoliczność przyjęcia przez Skarżonego programu etycznego i dążenia do prowadzenia działalności w oparciu o przyjęte wartości i standardy postępowania.

 

Skarżona wskazała, że skargi dotyczyły reklamy ,,Gierki Lotto” w postaci spotu internetowego w wersji z 2023 roku. W ocenie Skarżonej skarga była bezzasadna. Reklama była prowadzona w poczuciu odpowiedzialności społecznej i zgodnie z przepisami prawa powszechnie obowiązującego oraz powszechnie przyjętymi zasadami etyki i dobrymi praktykami rynkowymi, w tym w szczególności zgodnie z przepisami ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz postanowieniami Kodeksu Etyki Reklamy.

 

W ocenie Skarżonej spot nie zawiera treści sprzecznych z prawem czy Kodeksem Etyki Reklamy. Przekaz nie narusza wymagań prowadzenia reklamy w poczuciu odpowiedzialności społecznej. Przekaz nie wprowadza odbiorców w błąd.

 

W odpowiedzi na zarzut dopuszczalności reklamy produktu Gierki Lotto, Skarżona wskazała, że Gierki Lotto klasyfikują się do kategorii loterii pieniężnych, których reklama jest dopuszczalna na podstawie obowiązującej ustawy o grach hazardowych z dnia 19 listopada 2009 r. (tj. z dnia 10 kwietnia 2025 r., Dz.U. z 2025 r. poz. 595). Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, zabroniona jest jedynie reklama gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości, gier na automatach oraz zakładów wzajemnych.

 

Gierki Lotto to minigry internetowe, które oprócz elementów rozrywkowych i zręcznościowych dają możliwość szybkiej wygranej (podobnie jak np. zdrapki), niemniej skorzystanie z gry wymaga wcześniejszej rejestracji poprzez aplikację lub stronę internetową, poprzedzoną obowiązkową weryfikacją tożsamości i wieku oraz potwierdzeniem zapoznania się z regulaminem korzystania z aplikacji/strony internetowej. Celem reklamy, jak zaznaczyła Skarżona, nie jest bagatelizowanie hazardu i nie jest to wyrażone ani w formie graficznej ani w warstwie tekstowej. Kreacja użyta w reklamie ma na celu wskazanie na cechy produktu w postaci dostępności za pośrednictwem aplikacji mobilnej i szybkiej informacji o rezultacie gry.

 

Skarżona zaznaczyła, że produkt przeznaczony jest wyłącznie dla graczy dorosłych, o czym reklamodawca informuje w treści reklamy, w którym umieszczono symbol „18+”. Ponadto, żaden z elementów reklamy nie sugeruje skierowania komunikatu do osób niepełnoletnich. W spocie pokazane są wyłącznie osoby dorosłe, których wiek nie budzi wątpliwości, podejmujące czynności zawodowe lub czynności życia codziennego charakterystyczne dla osób pełnoletnich.

 

Dostęp do aplikacji z grami jest zabezpieczony systemem rejestracji, m.in. w celu uniemożliwienia dostępu do gier dla osób niepełnoletnich oraz generalnie w celu ograniczenia przypadkowego dostępu do produktu. Stanowi to równocześnie, zdaniem Skarżonej, wypełnienie obowiązków wynikających z art. 15i oraz art. 27 ust. 2 ustawy o grach hazardowych. W aplikacji umieszczone jest także ostrzeżenie z informacją o zasadach i ryzykach związanych z udziałem w loteriach pieniężnych i informacja, o tym, że produkt jest przeznaczony wyłącznie dla osób pełnoletnich. Sposób oznaczenia reklamy, jak również zabezpieczenie aplikacji stanowią, w ocenie Skarżonej o prowadzeniu działań przez Totalizator Sportowy sp. z o.o. w sposób odpowiedzialny społecznie i zgodny z obowiązującym prawem.

 

W odniesieniu do zarzutu dotyczącego tekstu ,,papierki nużą mnie, więc włączam gierki”, Skarżona wskazała, że odnosi się on do widocznej na ekranie sytuacji z życia codziennego w postaci pracy biurowej. W reklamie przedstawiona jest osoba wykonująca pracę biurową polegającą na pracy z dokumentami w formie papierowej (w przenośni często nazywanymi „papierami” lub „papierkami”). Znużeniu pracą biurową jest przeciwstawiona propozycja skorzystania z aplikacji do gier Gierki Lotto w celu zapewnienia krótkotrwałej rozrywki. Zamysł ten znajduje kontynuację w kolejnych scenach. W dalszej części spotu widzimy osobę wyprowadzającą psa na spacer, co z uwagi na powtarzalność i swoistą nieuchronność tej czynności może wydawać się nużące. Scenie towarzyszy tekst piosenki: „gdy dłużą się spacerki” i odpowiadająca mu propozycja skorzystania z aplikacji do Gierek Lotto – co z uwagi na formę dostępu przez Internet jest możliwe. Kolejna scena to scena spożywania przekąski w formie kiełbaski z tekstem: „gdy para wznosi się znad frankfurterki” i kolejna: scena wsiadania pasażerek do taksówki  z odpowiadającym jej wskazaniem możliwości skorzystania z aplikacji do gier Gierki Lotto.

 

Treść spotu eksponuje cechę produktu, którą jest jego dostępność za pomocą aplikacji mobilnej. W żaden sposób w ocenie Skarżonej nie odnosi się do tradycyjnych gier liczbowych ani do hazardu kasynowego. Skojarzenie użycia słowa „papierki” w podanym powyżej kontekście ze wskazaniem, że „tradycyjne gry liczbowe są nudne” nie znajduje podstaw językowych ani logicznych, tym bardziej, że tekst ten nie odnosi się do produktu, lecz do abstrakcyjnej scenki przedstawianej w reklamie.

 

W odniesieniu do zarzutu Skarżącego – „pokazano scenę, w której mężczyzna gra na automacie przypominającym kasino on line”, Skarżona wskazała, że spot nie zawiera takiej sceny. W warstwie graficznej pojawiają się wizualizacje rzeczywistych ekranów loterii pieniężnej gry liczbowej Gierki Lotto, umieszczone w celach informowania o produkcie, przedstawione jako zbliżenia ekranu telefonu komórkowego. Animacje są elementem całej koncepcji graficznej i stanowią bezpośrednie nawiązanie do linii kreatywnej produktów i ich rzeczywistego wyglądu. Przekaz nie zawiera odniesień do innych gier hazardowych, w tym kasyn, w szczególności do gry w kasynie online, nie zawiera także nawiązań do Total Casino. Dodatkowo Skarżona wskazała, że produkt jest oznaczony w sposób niebudzący wątpliwości co do jego rodzaju i przeznaczenia oraz co do reklamodawcy, poprzez umieszczenie logotypu produktu widocznego przez całą długość trwania reklamy.

 

W odniesieniu do zarzutu Skarżącego – „przekaz jest utrzymany w lekkiej humorystycznej formie co może działać również na młodszych odbiorców”. Skarżona podkreśliła, że zaproponowana treść reklamy odpowiada cechom produktu w postaci dostępności przez aplikację mobilną. Dynamiczna i estetyczna forma reklamy wynika z jej istoty i odpowiada cechom produktu. Skarżona zaznaczyła, że dba o odpowiednie oznaczenie i zabezpieczenie produktu na każdym etapie, w tym zabezpieczenie przed dostępem osób niepełnoletnich. Zapewnia również informacje o ryzykach związanych z udziałem w grach liczbowych na etapie rejestracji do aplikacji – przed skorzystaniem z produktu. W ocenie Skarżonej nie jest uprawnione twierdzenie, że podanie informacji o produkcie w lekkiej formie jest pozbawione odpowiedzialności i może bagatelizować uzależnienie od hazardu. Każdy użytkownik przed skorzystaniem z gry Gierki Lotto ma możliwość zapoznania się z informacją o zasadach gry i ryzykami z tym związanymi. Korzystanie z aplikacji do Gierek Lotto wymaga rejestracji z podaniem danych osobowych i weryfikacji dokumentu tożsamości, m.in. w celu potwierdzenia pełnoletności uczestnika oraz w celu wypełnienia innych obowiązków organizatora gier.

 

Skarżona, jako firma odpowiedzialna społecznie, dokłada wszelkich starań, aby oferowane produkty oraz przekazy reklamowe je promujące były przyjazne odbiorcom i zachęcały do odpowiedzialnej gry. Ponadto Skarżona wdrożyła i aktywnie promuje program odpowiedzialnej gry, budowany w oparciu o najlepsze praktyki World Lottery Association oraz The European State Lotteries and Toto Association. Od 2013 roku Skarżona posiada certyfikaty bezpiecznej gry organizacji branżowych. Program ma na celu zapobieganie uzależnieniom od hazardu, pomoc osobom uzależnionym oraz ochronę małoletnich.

 

Skarżona wskazała, że ponadto dokłada wszelkich starań, aby jej działania były prowadzone w oparciu o najwyższe standardy etyczne, m.in. poprzez wdrożenie szeroko zakrojonego programu etycznego oraz powołanie funkcji Chief Compliance Officera oraz rzecznika etyki. Zgodnie z Kodeksem Etyki Grupy Kapitałowej Totalizatora Sportowego – gracze są od zawsze w centrum zainteresowania Totalizatora Sportowego. Skarżona dba nie tylko o jakość produktów i właściwą realizację procedur zapewniających wypłatę wygranych, ale także o bezpieczeństwo graczy. Wdrożono procedurę odpowiedzialnej komunikacji oraz działania na rzecz ograniczenia szarej strefy. Skarżona dąży do tego, aby jak najwięcej graczy świadomie korzystało z legalnych rozwiązań w obszarze gamingowym udostępnianych przez Totalizatora Sportowego. Na Skarżonej, będącej spółką Skarbu Państwa, spoczywa szczególna odpowiedzialność za kształtowanie bezpiecznych wzorców. Dlatego w salonach gier na automatach, a także w sprzedaży online oraz w kasynie internetowym zostały wprowadzone rozwiązania, które spełniają wymogi prawa w zakresie bezpieczeństwa grającego. Skarżona, jednocześnie zdając sobie sprawę z faktu, że Internet daje szeroki dostęp do usług hazardowych, jako element rozwoju w e-commerce stawia na działania zwiększające świadomość oraz bezpieczeństwo klientów w obszarze zagrożeń związanych z grami. Powyższe działania podejmowane są również w sieci salonów gier na automatach. Skarżona korzysta z najlepszych praktyk rynkowych i wdraża najwyższe standardy w zakresie bezpieczeństwa graczy.

 

Mając powyższe na względzie, Skarżona wskazała na bezzasadność złożonych skarg, bowiem zachęcanie osób małoletnich do udziału w grach hazardowych byłoby działaniem skrajnie nieetycznym i stałoby w całkowitej sprzeczności z misją społeczna Skarżonej oraz dążeniami do ochrony graczy. 

 

W związku z powyższym Skażona wniosła o oddalenie skarg z uwagi na brak naruszenia Kodeksu Etyki Reklamy.

 

Obecny na posiedzeniu 24 września 2025 roku, przedstawiciel Skarżonej poparł przedstawione stanowisko.

 

Zespół Orzekający ustalił, co następuje.

 

Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że skażony przekaz miał miejsce w telewizji i na platformie YouTube i promował granie w Gierki Lotto w aplikacji mobilnej. Data emisji wskazana przez Skarżących to odpowiednio dzień: 30 kwietnia 2025 roku oraz 1 lipca 2025 roku.

 

Przekaz rozpoczyna ujęcie osoby wykonującej pracę biurową polegającą na pracy z dokumentami w formie papierowej. W kolejnych scenach aktorzy przedstawiani są w trakcie wyjścia na spacer z psem, pieczenia frankfurterek oraz podróży taksówką.

 

Jednocześnie w warstwie audio pojawia się piosenka w rytmie ,,Hi Fi Superstar”. Do piosenki podłożony jest tekst związany z promowaną usługą. Odbiorca jest zachęcany do skorzystania z Gierek Lotto m.in. poprzez następujące sformułowania: „papierki nużą mnie, więc włączam gierki”, „gdy dłużą się spacerki” czy „gdy para wznosi się znad frankfurterki”.

 

 

Zespół Orzekający zważył, co następuje.

 

W ocenie Zespołu Orzekającego (dalej także: „ZO”) skarżony przekaz nie narusza zasad etyki wyrażonych w Kodeksie Etyki Reklamy.

 

Należy mieć na uwadze, iż ocena reklamy zasadniczo winna być dokonywana z perspektywy odbiorcy reklamy, jakim jest przeciętny konsument. Przeciętnym konsumentem jest konsument, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny; oceny dokonuje się z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie reklamy lub na produkt, którego reklama dotyczy, ze względu na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa (art. 3 lit. h Kodeksu Etyki Reklamy).

 

ZO stwierdził, że przekaz nie promował hazardu w sposób nieodpowiedzialny. Forma prezentacji, wykorzystująca elementy humoru i codziennych sytuacji, nie jest równoznaczna z bagatelizowaniem zagrożeń związanych ze stosowaniem hazardu. W szczególności sformułowanie „papierki nużą mnie, więc włączam gierki” nie odnosi się, w ocenie ZO, do tradycyjnych gier liczbowych, a do pracy biurowej („papierkowej”), na co wskazuje fabuła reklamy przedstawiająca wizerunek pracownika biurowego.

 

Reklama nie nawiązuje także do zakazanych w kontekście reklamowania form gier hazardowych, a przedstawia jedynie interface aplikacji mobilnej Gierki Lotto.

 

Przekaz został stworzony w poczuciu odpowiedzialności społecznej. Reklama uwzględniała środki ostrożności wymagane przy promocji tego typu usług – zawierała oznaczenia wiekowe, a  sam dostęp do gry uzależniony jest od wcześniej przeprowadzonego procesu weryfikacyjnego. Udostępniane są także informacje o ryzykach związanych z udziałem w grach liczbowych na etapie rejestracji do aplikacji – a zatem przed skorzystaniem z usługi.

 

Reklama nie wprowadzała także odbiorcy w błąd. Przekaz nie sugerował gwarancji wygranej, a także nie bagatelizował ryzyka związanego z grą. Warstwa wizualna i językowa mieści się w konwencji przyjętej w reklamach loterii pieniężnych i, w ocenie ZO, w taki też sposób została odebrana przez przeciętnego konsumenta – odbiorcę reklamy.

 

Przekaz nie był bezpośrednio skierowany do dzieci czy młodzieży. Reklama nie nawiązywała do motywów czy estetyki dziecięcej lub młodzieżowej i nie można stwierdzić, jakoby wykorzystywała ufność czy brak doświadczenia najmłodszych.

 

Należy stwierdzić, że stosowany przez Skarżoną przekaz został wykonany z należytą starannością, zgodnie z dobrymi obyczajami i był prowadzony w poczuciu odpowiedzialności społecznej. Nie wprowadzał również odbiorcy w błąd, jak również nie wykorzystywał naturalnej ufności i braku doświadczenia dzieci lub młodzieży. W związku z powyższym Zespół Orzekający nie dopatrzył się naruszenia w art. 2 ust. 1, art. 10 ust. 1, art. 24 w związku z art. 8 Kodeksu Etyki Reklamy.

 

Mając na względzie powyższe, Zespół Orzekający na podstawie art. 49 lit. b Regulaminu Rozpatrywania Skarg postanowił skargi oddalić.

 

Zdania odrębne

Brak.

 

Zgodnie z pkt. 58 Regulaminu Rozpatrywania Skarg Strony mogą odwoływać się od Uchwały Zespołu Orzekającego w terminie dziesięciu dni od doręczenia Uchwały. Podstawę odwołania mogą stanowić wyłącznie nowe fakty i dowody nieznane Zespołowi Orzekającemu w dacie podjęcia Uchwały, od której Strona wnosi odwołanie.