Uchwała Nr ZO/100/26u z dnia 1 lipca 2026 roku Zespołu Orzekającego w sprawie o sygn.: KER/065/26

Zespół Orzekający Komisji Etyki Reklamy, działającej przy Związku Stowarzyszeń Rada Reklamy, w składzie:

 

• Igor Kaleński – członek
• Aleksandra Wierzbowska – członkini
• Paulina Zyśk-Lisica – przewodnicząca

na posiedzeniu w dniu 1 lipca 2026 roku, po rozpatrzeniu skargi o sygnaturze akt KER/065/26 złożonej na podstawie pkt 12 Regulaminu Rozpatrywania Skarg przez konsumenta (dane w aktach sprawy) przeciwko Snizhana Prysiazhniuk prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą Aparaż Snizhana Prysiazhniuk z siedzibą w Przemyślu w sprawie dotyczącej reklamy worków próżniowych

postanawia

 

skargę uwzględnić.

 

Uzasadnienie

 

W skardze skierowanej do Komisji Etyki Reklamy (dalej także: „KER”) konsument (dalej także: „Skarżący”) wskazał, że Snizhana Prysiazhniuk prowadząca działalność gospodarczą pod firmą Aparaż Snizhana Prysiazhniuk z siedzibą w Przemyślu (dalej także: „Skarżona”) stosowała reklamę niezgodną z zasadami etyki.

 

Zgodnie ze skargą:

 

Napis: Po kiedy twoja mama jest gotowa na każdy pomysł.

Dziecko/nastolatek zamknięty w worku próżniowym, podczas gdy dorosła kobieta wysysa z worka powietrze odkurzaczem.

 

Reklama promuje skrajnie niebezpieczne zabawy, oglądanie przez dzieci może skończyć się tragedią.

 

Na podstawie treści skargi przekaz został zakwalifikowany jako potencjalnie naruszający normy Kodeksu Etyki Reklamy wywiedzione w szczególności z postanowienia art. 2 ust. 1, art. 23, art. 32 Kodeksu Etyki Reklamy oraz art. 5 pkt 1 prim Karty Ochrony Dzieci w Reklamie.

 

 

 

Art. 2

1. Działania objęte postanowieniami Kodeksu będą wykonywane z należytą starannością, zgodnie z dobrymi obyczajami, prowadzone w poczuciu odpowiedzialności społecznej oraz zgodnie z zasadami uczciwej konkurencji.

[…]

 

Art. 23

Reklama skierowana do dzieci lub młodzieży nie może zawierać treści stwarzających zagrożenie dla zdrowia lub bezpieczeństwa.

 

Art. 32

Przepisy zawarte w art. 22-31 stosuje się odpowiednio również do reklam, które nie są bezpośrednio skierowane do dzieci, jednak dzieci są ich odbiorcami ze względu na formę oraz miejsce i sposób prezentowania reklam. Dotyczy to w szczególności reklam emitowanych w telewizji w sąsiedztwie audycji dla dzieci, reklam wyświetlanych w kinach przed seansami filmów dla dzieci oraz reklamy zewnętrznej.

 

Art. 5 Karty Ochrony Dzieci w Reklamie

Sygnatariusze Karty […]

deklarują że reklamy, których odbiorcami, ze względu na treść, formę, kanał komunikacji i sposób ich prezentowania, są dzieci nie będą zawierać w szczególności:

• treści mogących prowadzić do zagrożenia ich zdrowia lub bezpieczeństwa,

[…]

 

Skarżona, w odpowiedzi na zawiadomienie Związku Stowarzyszeń Rada Reklamy, przedstawiła stanowisko w sprawie w korespondencji z dnia 22 maja 2026 r. i wyraziła wolę uczestnictwa w postępowaniu przed KER.

 

Skarżona wyjaśniła, że materiał będący przedmiotem skargi miał charakter jednorazowej, testowej publikacji zamieszczonej na prowadzonym przez nią profilu w serwisie Facebook. Wskazała, że produkt zaprezentowany w nagraniu nie stanowi elementu oferty jej sklepu internetowego i nigdy nie był w nim dostępny do sprzedaży. Nie utworzono dla niego karty produktu, nie wskazano ceny, nie umożliwiono dodania go do koszyka ani dokonania zakupu.

 

Skarżona podkreśliła, że rolka nie zawierała odnośnika do sklepu ani żadnego mechanizmu umożliwiającego zawarcie transakcji. W końcowej części materiału poinformowała jedynie, że w przypadku zainteresowania może przesłać link do produktu, jednak ostatecznie nie przekazała takiego linku żadnemu odbiorcy. W konsekwencji produkt nie był sprzedawany za pośrednictwem jej działalności, a publikacja nie doprowadziła do zawarcia żadnej transakcji ani uzyskania przychodu.

 

Zdaniem Skarżonej materiał nie miał charakteru klasycznej reklamy sprzedażowej, ponieważ nie promował produktu dostępnego w jej sklepie i nie zawierał elementów typowych dla przekazu handlowego, takich jak cena, link do zakupu czy możliwość złożenia zamówienia. Podkreśliła również, że publikacja nie była objęta płatną promocją, nie stanowiła kampanii sponsorowanej i nie była kierowana do określonej grupy odbiorców. Zasięg materiału był ograniczony i wynikał z aktywności użytkowników serwisu.

 

Skarżona wskazała ponadto, że przy publikacji omyłkowo nie oznaczyła materiału jako nieprzeznaczonego dla dzieci. Wyjaśniła, że było to niezamierzone przeoczenie, a nie celowe działanie. Zaprzeczyła, aby jej intencją było kierowanie przekazu do dzieci lub młodzieży bądź wykorzystywanie ich braku doświadczenia lub szczególnej podatności na reklamę.

 

Po otrzymaniu informacji o zastrzeżeniach materiał został niezwłocznie usunięty z profilu. Skarżona zadeklarowała również, że w przyszłości będzie przykładać większą wagę do właściwego oznaczania publikowanych treści oraz stosowania odpowiednich ograniczeń wiekowych.

 

Na zakończenie Skarżona podkreśliła, że od wielu lat prowadzi działalność gospodarczą zgodnie z obowiązującymi przepisami i dotychczas nie była przedmiotem podobnych postępowań. Wniosła o uwzględnienie okoliczności sprawy, w szczególności braku sprzedaży produktu, braku płatnej promocji i targetowania do dzieci, usunięcia materiału oraz incydentalnego charakteru publikacji. Zaznaczyła również gotowość przedstawienia dodatkowych materiałów potwierdzających swoje twierdzenia, jeśli okaże się to niezbędne.

 

Obecna na posiedzeniu w dniu 1 lipca 2026 roku Skarżona poparła przedstawione stanowisko w sprawie. Przedstawiciel Skarżonej wskazał jednocześnie, że Skarżona nie była świadoma zamieszczenia skarżonego filmu w internecie i nie powinna ponosić za to odpowiedzialności.

 

Zespół Orzekający ustalił, co następuje.

 

Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie (nagranie) opublikowano na platformie Facebook na koncie @Vacuonepolska.pl. Z worka próżniowego, w którym znajdowało się dziecko, dorosły mężczyzna odsysał powietrze. Film opatrzony został hasłem: „Pov: Kiedy twoja mama jest gotowa na każdy pomysł”.

 

Data  i pora emisji reklamy została wskazana przez Skarżącego na dzień 13 kwietnia 2026 r. o godzinie 13:00.

 

Zespół Orzekający zważył, co następuje.

 

W ocenie Zespołu Orzekającego (dalej także: „ZO”) skarżony przekaz narusza zasady etyki wyrażone w Kodeksie Etyki Reklamy.

 

Należy mieć na uwadze, iż ocena reklamy winna być dokonywana z perspektywy odbiorcy reklamy, jakim jest przeciętny konsument. Przeciętnym konsumentem jest konsument, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny; oceny dokonuje się z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie reklamy lub na produkt, którego reklama dotyczy, ze względu na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa (art. 3 lit. h Kodeksu Etyki Reklamy).

 

W zawisłej przed KER sprawie modelem przeciętnego konsumenta – odbiorcą skarżonej reklamy jest każda osoba, która zobaczyła przekaz Skarżonej na platformie Facebook. Jest to niejednorodna grupa, składająca się z osób w różnym wieku, wykształceniu, miejscu zamieszkania i doświadczeniu życiowym. Przeciętnym konsumentem w niniejszej sprawie jest zarówno konsument dorosły, jak również osoba małoletnia. Odbiorca dorosły nie jest specjalistą w dziedzinie sprzedaży i marketingu, a na sugestię przekazów reklamowych jest podatny w sposób umiarkowany. Dzieci i młodzież są bardziej podatni na sugestię reklamową i cechują się wyższym poziomem ufności i obniżonym poziomem krytycyzmu względem przekazów medialnych.

 

ZO nie podzielił stanowiska Skarżonej, zgodnie z którym sporny materiał nie miał charakteru reklamowego z uwagi na brak możliwości zakupu prezentowanego produktu. Publikacja została zamieszczona na profilu prowadzonym w ramach działalności gospodarczej, służącym promocji oferowanych produktów i budowaniu rozpoznawalności marki. Zamieszczenie materiału w takim kanale komunikacji należy traktować jako element działań marketingowych, niezależnie od tego, czy prezentowany w nagraniu produkt był bezpośrednio dostępny do nabycia za pośrednictwem sklepu internetowego. Publikacja tego rodzaju wzmacnia rozpoznawalność profilu oraz pośrednio promuje działalność gospodarczą prowadzoną pod marką Vacuonepolska. Tym bardziej, że przedstawiony na nagraniu produkt (worek próżniowy) nie jest oderwany od wiodącego asortymentu oferowanego przez Skarżoną (odkurzacze), a sam odkurzacz także widoczny był na nagraniu.

 

ZO uznał również, że dla oceny sprawy bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż materiał miał charakter testowy, nie był objęty płatną promocją ani nie doprowadził do sprzedaży produktu. Odpowiedzialność wynikająca z Kodeksu Etyki Reklamy odnosi się do samej treści przekazu oraz sposobu jego oddziaływania na odbiorców, a nie do skuteczności handlowej kampanii czy liczby dokonanych transakcji.

 

Tym samym skarżony materiał stanowi reklamę w rozumieniu art. 3 lit. a Kodeksu Etyki Reklamy. Zgodnie z tym postanowieniem reklamą jest przekaz zawierający w szczególności informację lub wypowiedź, zwłaszcza odpłatny lub za wynagrodzeniem w innej formie, towarzyszący czyjejkolwiek działalności, mający na celu zwiększenie zbytu produktów, inną formę korzystania z nich lub osiągnięcie innego efektu pożądanego przez reklamodawcę, z wyłączeniem działań public relations. Do reklamy zalicza się również promocję sprzedaży, oferty kierowane do odbiorców za pomocą marketingu bezpośredniego lub sponsoring, a także elementy identyfikacji wizualnej oraz przekaz, o którym mowa w zdaniu poprzednim, udostępniony w sieci Internet na serwerze www lub w mediach społecznościowych i innych miejscach mających na celu jego dotarcie do odbiorców; w sytuacji, w której odbiorcą reklamy jest konsument, oceny reklamy dokonuje się w oparciu o model przeciętnego konsumenta. W związku z tym skarżony przekaz podlega kognicji KER.

 

 

W ocenie ZO przedstawiona w materiale scena, w której dziecko znajduje się wewnątrz worka próżniowego, z którego osoba dorosła odsysa powietrze przy użyciu odkurzacza, ukazuje zachowanie potencjalnie niebezpieczne. Tego rodzaju przekaz może prowadzić do bagatelizowania zagrożeń związanych z zamykaniem osób, w szczególności dzieci, w workach próżniowych lub innych szczelnych przestrzeniach. Nawet jeśli nagranie miało charakter humorystyczny, przedstawiona sytuacja wykracza poza granice odpowiedzialnej komunikacji marketingowej.

 

ZO zwrócił uwagę, że materiały publikowane w mediach społecznościowych są łatwo dostępne dla szerokiego grona odbiorców i mogą zostać obejrzane również przez dzieci, niezależnie od deklarowanego przez reklamodawcę kręgu adresatów. Skarżona sama przyznała, że przy publikacji nie zastosowała ograniczeń wiekowych ani nie oznaczyła materiału jako nieodpowiedniego dla małoletnich. W konsekwencji nie można wykluczyć, że przekaz dotarł również do dzieci lub młodzieży, dla których przedstawione zachowanie mogło stanowić wzorzec do naśladowania.

 

Zdaniem ZO wykorzystanie potencjalnie niebezpiecznego zachowania pozostaje sprzeczne z obowiązkiem prowadzenia działań reklamowych z należytą starannością, dobrymi obyczajami oraz w poczuciu odpowiedzialności społecznej. Przekaz narusza również standardy ochrony dzieci przewidziane w art. 23 i art. 32 Kodeksu Etyki Reklamy oraz w Karcie Ochrony Dzieci w Reklamie, gdyż może stwarzać zagrożenie dla zdrowia lub bezpieczeństwa dzieci lub młodzieży poprzez zachętę do podejmowania podobnych działań.

 

ZO docenił fakt, że Skarżona usunęła materiał po otrzymaniu informacji o zastrzeżeniach oraz zadeklarowała większą ostrożność przy publikowaniu kolejnych treści. Okoliczności te świadczą o podjęciu działań naprawczych, nie eliminują jednak naruszenia, do którego doszło w chwili rozpowszechniania przekazu. Należy wskazać, że ocena przekazu jest dokonywana ad casum, tj. z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy, a także z chwili stosowania skarżonego przekazu oraz w zakresie określonym w skardze.

 

Zespół Orzekający na podstawie art. 49 lit. c Regulaminu Rozpatrywania Skarg postanowił skargę uwzględnić.

 

 

Zdania odrębne

 

Brak.

 

Zgodnie z pkt 58 Regulaminu Rozpatrywania Skarg Strony mogą odwoływać się od Uchwały Zespołu Orzekającego w terminie dziesięciu dni od doręczenia Uchwały. Podstawę odwołania mogą stanowić wyłącznie nowe fakty i dowody nieznane Zespołowi Orzekającemu w dacie podjęcia Uchwały, od której Strona wnosi odwołanie.