UCHWAŁY
Uchwała Nr ZO/109/25u z dnia 5 listopada 2025 roku Zespołu Orzekającego w sprawie o sygn.: KER/173/25
Zespół Orzekający Komisji Etyki Reklamy, działającej przy Związku Stowarzyszeń Rada Reklamy, w składzie:
- Justyna Dobraniecka – członkini
- Zuzanna Warowna – Toruńska – członkini
- Rafał Wiewiórski – przewodniczący
na posiedzeniu w dniu 5 listopada 2025 roku, po rozpatrzeniu skargi o sygnaturze akt KER/173/25 złożonej na podstawie pkt 12 Regulaminu Rozpatrywania Skarg przez konsumenta (dane w aktach sprawy) przeciwko TERG S.A. z siedzibą w Złotówie w sprawie przekazu dotyczącego promocji ,,Back to school” w Media Expert,
postanawia
skargę uwzględnić.
Uzasadnienie
W skardze skierowanej do Komisji Etyki Reklamy (dalej także: „KER”) konsument (dalej także: „Skarżący”) wskazał, że TERG S.A. z siedzibą w Złotówie (dalej także: „Skarżona”) stosowała przekaz niezgodny z zasadami etyki.
Zgodnie ze skargą:
Powrót do szkoły w supercenach
MEDIAEXPERT
Powrót do szkoły = edukacja, podręczniki, plecaki, kredki itp.
NIE.
Jesteście w błędzie wg. Mediaexpert.
Powrót do szkoły = laptop i krzesło gamingowe.
Co jak co, ale szkoła raczej oducza zachowań takich jak granie w gry komputerowe i raczej krzesło gamingowe (oczywiście do odrabiania zlikwidowanych zadań domowych) nie jest niezbędne, aby zdać do następnej klasy.
Taka reklama daje do zrozumienia, że gaming w zamian za wagarowanie szkoły lub nieuczenie się do sprawdzianów to dobre zachowanie, a do szkoły zamiast plecaka, stroju na WF czy chociaż zwykłego ołówka kupić laptopa. Reklama, jak widać, jest skierowana do młodszych (kl. 1-3), bo tylko oni potrzebują laptopa do szkoły, 4 klasiści mają już swoje, także zachęcanie 7 latków do kupienia krzesła gamingowego do szkoły to trochę niemoralne.
Przekaz został zakwalifikowany jako potencjalnie naruszający zasady etyki reklamy w zakresie wskazanym w art. 2 ust. 1, art. 25 w związku z art. 32 Kodeksu Etyki Reklamy.
Art. 2
- Działania objęte postanowieniami Kodeksu będą wykonywane z należytą starannością, zgodnie z dobrymi obyczajami, prowadzone w poczuciu odpowiedzialności społecznej oraz zgodnie z zasadami uczciwej konkurencji.
[…]
Art. 25
Reklamy skierowane do dzieci lub młodzieży muszą uwzględniać stopień ich rozwoju oraz nie mogą zagrażać ich fizycznemu i psychicznemu dobrostanowi lub dalszemu moralnemu rozwojowi.
Art. 32
Przepisy zawarte w art. 22-31 stosuje się odpowiednio również do reklam, które nie są bezpośrednio skierowane do dzieci, jednak dzieci są ich odbiorcami ze względu na formę oraz miejsce i sposób prezentowania reklam. Dotyczy to w szczególności reklam emitowanych w telewizji w sąsiedztwie audycji dla dzieci, reklam wyświetlanych w kinach przed seansami filmów dla dzieci oraz reklamy zewnętrznej.
Skarżona, w odpowiedzi na zawiadomienie Związku Stowarzyszeń Rada Reklamy, przedstawiła stanowisko w sprawie w korespondencji z dnia 19 września 2025 r. i wyraziła wolę uczestnictwa w postępowaniu przed KER.
W odpowiedzi na skargę Skarżona wskazała, że reklama nie jest skierowana do dzieci. Okoliczność odwołania się do początku roku szkolnego nie może być wystarczającą podstawą takiego wniosku. Nawet samej grupy młodzieży szkolnej nie można uznać za dzieci (grupa ta obejmuje osoby od 7 do 19 roku życia).
Przedstawione towary – fotel gamingowy i laptop – nie są, zdaniem Skarżonej, produktami przeznaczonymi stricte dla dzieci, lecz dla wszystkich konsumentów, bez szczególnych ograniczeń wiekowych. Adresatami reklam promujących zakup laptopa do celów edukacyjnych czy fotela gamingowego mogą być wszyscy uczniowie, w tym pełnoletni uczniowie szkół ponadpodstawowych i ich rodzice. Skarżona wskazała, że fotel gamingowy wspiera nie tylko komfort użytkowania laptopa, ale także nauki lub innych czynności wykonywanych w pozycji siedzącej. Z uwagi na walory ergonomiczne znacząco poprawia komfort i higienę pracy wykonywanej przy biurku także przez osoby dorosłe.
Skarżona wskazała, że wbrew twierdzeniom Skarżącego uczniowie klas IV szkół podstawowych nie otrzymują laptopów szkolnych na własność. Od roku szkolnego 2025/26 laptopy są przekazywane przez Ministerstwo Cyfryzacji na własność organów prowadzących szkoły podstawowe lub ponadpodstawowe. Przekazane laptopy mogą być używane przez uczniów tylko w szkołach i to szkoły decydują, którzy uczniowie mogą korzystać z laptopów (więcej informacji o programie pod adresem: https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/ponad-735-tysiecy-urzadzen-elektronicznych-trafi-do-szkol—ministerstwo-cyfryzacji-oglasza-przetarg). W takiej sytuacji nie sposób przyjąć, że reklama laptopa w kontekście początku roku szkolnego może być w praktyce skierowana wyłącznie do uczniów klas 1-3 szkół podstawowych.
Skarżona podkreśliła, że uznanie reklamy za skierowaną do dzieci wymagałoby wskazania konkretnych elementów warstwy wizualnej lub audialnej, które uzasadniały taką ocenę. W ocenie Skarżonej reklama będąca przedmiotem skargi nie zawiera żadnych form przekazu, które świadczyłyby o tym, że była ona tworzona z myślą o dzieciach jako jej docelowych odbiorcach. Skarżona zaznaczyła, że skoro reklama nie jest skierowana do dzieci, lecz do szerszego grona odbiorców, to w konsekwencji nie ma podstaw prawnych do dokonywania jej oceny przez pryzmat art. 25 Kodeksu Etyki Reklamy i postanowień Karty Ochrony Dzieci w Reklamie.
Skarżona zaznaczyła, że biorąc pod uwagę aktualne trendy edukacyjne, wspierające budowanie kompetencji cyfrowych uczniów, trudno uznać przedstawianie w reklamie laptopa i fotela gamingowego w kontekście początku roku szkolnego za działanie promujące jakiekolwiek zachowania czy postawy zagrażające prawidłowemu rozwojowi małoletnich. Laptopy stanowią obecnie takie same narzędzia edukacyjne jak zeszyty i tradycyjne przybory szkolne. Ich prezentacja w skarżonej reklamie nie stanowi zatem zachęcania uczniów do lekceważenia obowiązku szkolnego. Ocena przekazu powinna opierać się na całościowym wrażeniu przeciętnego konsumenta, a nie na analizie oderwanych elementów. Spot jako całość przedstawia pełny i rzetelny komunikat, zgodny z intencjami reklamodawcy.
Podsumowując, Skarżona wskazała, że reklama obiektywnie nie zawiera negatywnych treści zarzucanych jej w skardze. Negatywny przekaz został wyinterpretowany przez Skarżącego z neutralnych elementów skarżonego przekazu reklamowego. Zdaje się, że twierdzenia skargi w tym zakresie wynikają jedynie z niechęci Skarżącego do gier komputerowych. Nie może ona jednak wpływać na ocenę zgodności skarżonej reklamy z normami Kodeksu Etyki Reklamy.
Wobec powyższego Skarżona uznała Skargę za bezzasadną i wniosła o jej oddalenie z uwagi na brak naruszenia norm Kodeksu Etyki Reklamy.
Obecny na posiedzeniu w dniu 5 listopada 2025 r. przedstawiciel Skarżonej poparł przedstawione stanowisko w sprawie. Dodał, że napis na laptopie („TUF GAMING”) został tam dodany przez producenta laptopa (Asus), nie zaś przez Skarżoną.
Zespół Orzekający ustalił, co następuje.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie (zrzut ekranu) wynika, że przekaz miał formę reklamy internetowej. Miejsce, czas i data emisji wskazane przez Skarżącego to strona internetowa http://onet.pl, godzina 21:01, dnia 11 sierpnia 2025 roku.
Reklama przedstawiała hasło „POWRÓT DO SZKOŁY W SUPERCENACH”. W górnej części przekazu zamieszczono zdjęcie przedstawiające laptopa ASUS z widocznym na ekranie logo „TUF GAMING”. W dolnej części zamieszczono zdjęcie fotelu gamingowego „MAD DOG”.
Zespół Orzekający zważył, co następuje.
W ocenie Zespołu Orzekającego (dalej także: „ZO”) skarżony przekaz narusza zasady etyki wyrażone w Kodeksie Etyki Reklamy.
Należy mieć na uwadze, iż ocena reklamy zasadniczo winna być dokonywana z perspektywy odbiorcy reklamy, jakim jest przeciętny konsument. Przeciętnym konsumentem jest konsument, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny; oceny dokonuje się z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie reklamy lub na produkt, którego reklama dotyczy, ze względu na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa (art. 3 lit. h Kodeksu Etyki Reklamy).
W zawisłej przed KER sprawie modelem przeciętnego konsumenta – odbiorcą skarżonej reklamy jest każda osoba, która mogła zobaczyć reklamę Skarżonej na portalu onet.pl. Jest to niejednorodna grupa, składająca się z osób w różnym wieku, wykształceniu, miejscu zamieszkania i doświadczeniu życiowym. Należy zatem przyjąć, że przeciętnym konsumentem w niniejszej sprawie jest konsument, który jest świadomy przekazywanych mu treści. Jednocześnie jednak nie jest specjalistą w dziedzinie sprzedaży i marketingu, a na sugestię przekazów reklamowych jest podatny w sposób umiarkowany. Odbiorcami skarżonej reklamy mogły być też osoby niepełnoletnie – dzieci i młodzież, które co do zasady cechują się większą ufnością i są bardziej wrażliwe na przekazywane treści.
Przekaz posługuje się hasłem zawierającym sformułowanie „powrót do szkoły”, które tradycyjnie odnosi się do zakupu materiałów edukacyjnych i przyborów szkolnych. Tymczasem reklama promuje sprzęt elektroniczny i akcesoria gamingowe. Takie zestawienie hasła i warstwy graficznej sugeruje, iż produkty o przeznaczeniu w głównej mierze rozrywkowym są niezbędnym albo co najmniej typowym wyposażeniem szkolnym.
ZO przyjmuje argumentację Skarżonej, że laptop i wygodny fotel mogą być pomocne w nauce i często bywają wykorzystywane w nauce podobnie jak tradycyjne przybory szkolne. Niemniej, w ocenie ZO, skarżony przekaz nie zachowuje właściwych proporcji pomiędzy treścią hasła reklamowego a charakterem promowanych produktów. Posłużenie się wizerunkiem laptopa (co więcej – z gamingowym logo) i (jednocześnie) fotela do grania w kampanii na rozpoczęcie roku szkolnego jasno sugeruje, że rozpoczęcie roku szkolnego to dobry moment na granie w gry komputerowe.
Nie ma w tym kontekście znaczenia, że napis na laptopie został tam umieszczony przez jego producenta. Ostatecznie do reklamodawca, a więc Skarżona, zdecydowała się na użycie konkretnego zdjęcia w swoim przekazie promocyjnym.
Przekaz taki być może byłby adekwatny na inną okazję, nie zaś w związku z rozpoczęciem roku szkolnego. Na marginesie, dzieci grają w gry komputerowe wystarczająco dużo i nie jest wskazane dodatkowe utożsamianie nauki szkolnej z grami.
ZO zwrócił uwagę, że działanie Skarżonej wpisuje się w niepożądane praktyki polegające na nieadekwatnym zakresie oferty przedmiotowej promocji, sztucznie „podciąganej” do różnych akcji okolicznościowych, typu „powrót do szkoły”, „dzień dziecka” i inne. W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania rodzice lub opiekunowie mogą nabrać przekonania, że akcesoria gamingowe są niezbędne lub pożądane do nauki szkolnej (niezależnie od tego, czy szkoła udostępnia uczniom laptopy czy też nie).
Mając to na uwadze, ZO uznał, że przekaz nie uwzględnia stopnia rozwoju dzieci i młodzieży oraz może zagrażać ich szeroko pojętemu dobrostanowi. Nadto, reklama nie realizuje obowiązku odpowiedzialnego komunikowania treści do szerokiego grona odbiorców, w tym do osób młodych. Przekaz, który wykorzystuje skojarzenia związane z edukacją do promowania sprzętu rozrywkowego nie cechuje się wykonaniem z należytą starannością i zgodnie z dobrymi obyczajami oraz prowadzeniem w sposób odpowiedzialny społecznie. Tym samym przekaz nie jest zgodny z art. 2 ust. 1 i art. 25 w związku z art. 32 Kodeksu Etyki Reklamy.
Mając na względzie powyższe, Zespół Orzekający na podstawie art. 49 lit. c Regulaminu Rozpatrywania Skarg postanowił skargę uwzględnić.
Zdania odrębne
Brak.
Zgodnie z pkt. 58 Regulaminu Rozpatrywania Skarg Strony mogą odwoływać się od uchwały Zespołu Orzekającego w terminie 10 dni od doręczenia uchwały. Podstawę odwołania mogą stanowić wyłącznie nowe fakty i dowody nieznane Zespołowi Orzekającemu w dacie podjęcia uchwały, od której Strona wnosi odwołanie.
