Uchwała Nr ZO/118/25u z dnia 10 grudnia 2025 roku Zespołu Orzekającego w sprawie o sygn.: KER/224/25

Zespół Orzekający Komisji Etyki Reklamy, działającej przy Związku Stowarzyszeń Rada Reklamy, w składzie:

 

• Anna Koszur – członkini
• Aleksandra Wierzba – przewodnicząca
• Paulina Zysk – Lisica – członkini

na posiedzeniu w dniu 10 grudnia 2025 roku, po rozpatrzeniu skargi o sygnaturze akt KER/224/25 złożonej na podstawie pkt 12 Regulaminu Rozpatrywania Skarg przez konsumenta (dane w aktach sprawy) przeciwko Duolingo Inc. z siedzibą w Pittsburgu, USA w sprawie promocji napoju energetycznego,

postanawia

 

skargę odrzucić.

 

Uzasadnienie

 

W skardze skierowanej do Komisji Etyki Reklamy (dalej także: „KER”) konsument (dalej także: „Skarżący”) wskazał, że Duolingo Inc. z siedzibą w Pittsburgu, USA (dalej także: „Skarżona”) stosowała przekaz niezgodny z zasadami etyki.

 

Zgodnie ze skargą:

 

Dzień dobry,

 

W aplikacji Duolingo, gdzie córka przerabia kurs języka hiszpańskiego, w czasie prezentacji jednej z lekcji pojawia się na biurku napój, który ma podświadomie nakierować użytkownika na energetyki. Z racji tego, że z aplikacji korzysta dziecko, uważam, że reklama jest nieodpowiednia dla takie grupy odbiorczej. W załączeniu 2 zrzuty: jedna z reklamą (na biurku jest sugerowany napój energetyczny), druga z etapem/miejscem, gdzie się ukazała (słuchawki). Aplikacja Duolingo. Córka twierdzi, że to pojawia się często.

 

Energetyki/napoje energetyczne nie powinny być reklamowane, szczególnie dzieciom i to w aplikacji do nauki języków obcych, gdzie tego się nikt nie spodziewa. Reklama z podtekstem/ukryta/niebezpośrednia również powinna być zakazana.

 

Przekaz został zakwalifikowany jako potencjalnie naruszający zasady etyki reklamy w zakresie wskazanym w art. 2 ust. 1, art. 23, art. 32 Kodeksu Etyki Reklamy, art. 4 Karty Ochrony Dzieci w Reklamie i art. 5 pkt 1 prim Karty Ochrony Dzieci w Reklamie Kodeksu Etyki Reklamy.

 

Art. 2

1. Działania objęte postanowieniami Kodeksu będą wykonywane z należytą starannością, zgodnie z dobrymi obyczajami, prowadzone w poczuciu odpowiedzialności społecznej oraz zgodnie z zasadami uczciwej konkurencji.

[…]

 

Art. 23

Reklama skierowana do dzieci lub młodzieży nie może zawierać treści stwarzających zagrożenie dla zdrowia lub bezpieczeństwa.

 

Art. 32

Przepisy zawarte w art. 22-31 stosuje się odpowiednio również do reklam, które nie są bezpośrednio

skierowane do dzieci, jednak dzieci są ich odbiorcami ze względu na formę oraz miejsce i sposób

prezentowania reklam. Dotyczy to w szczególności reklam emitowanych w telewizji w sąsiedztwie

audycji dla dzieci, reklam wyświetlanych w kinach przed seansami filmów dla dzieci oraz reklamy

zewnętrznej.

 

Art. 4 Karty Ochrony Dzieci w Reklamie

Sygnatariusze Karty deklarują dołożenie najwyższej staranności, aby w przekazach reklamowych

adresowanych do dzieci oraz w przekazach reklamowych, które nie są bezpośrednio skierowane do

nich, jednak ze względu na formę, miejsce i sposób ich prezentowania dzieci są ich odbiorcami, nie

pojawiały się treści mogące wpływać negatywnie na ich rozwój.

 

Art. 5 Karty Ochrony Dzieci w Reklamie

Sygnatariusze Karty, pozostając w zgodności z zapisami art. 16 b ust. 2-5 zgodnie z którymi zakazane

jest nadawanie przekazów handlowych,

[…]

Deklarują, że reklamy, których odbiorcami ze względu na treść, formę, kanał komunikacji i sposób ich prezentowania, są dzieci nie będą zawierać w szczególności:

1) treści mogących prowadzić do zagrożenia ich zdrowia lub bezpieczeństwa,

[…]

 

Skarżona, w odpowiedzi na zawiadomienie Związku Stowarzyszeń Rada Reklamy, przedstawiła stanowisko w sprawie w korespondencji z dnia 2 grudnia 2025 r. i wyraziła wolę uczestnictwa w postępowaniu przed KER.

 

Skarżona wniosła o zaliczenie w poczet materiału dowodowego oraz przeprowadzenie dowodu z:

1. wideo z przykładową lekcją „DuoRadio” – na okoliczność zaprezentowania wypowiedzi bohaterki i potwierdzenie braku jej reklamowego charakteru,
2. wizerunków najpopularniejszych w Polsce marek napojów energetycznych, tj.: (a) Redbull, (b) Monster, (c) Tiger, (d) Dzik – na okoliczność braku umieszczenia na opakowaniach wizerunku błyskawicy bądź pioruna,
3. grafik przedstawiających: (a) Harrego Pottera, (b) Flash, (c) psa Pioruna – na okoliczność wykorzystywania grafik z błyskawicą/piorunem w przekazach dla dzieci,
4. grafiki przedstawiającej logo fundacji Strajk Kobiet – na okoliczność wykorzystania znaku błyskawicy.

 

Skarżona wniosła o odrzucenie skargi jako niepodlegającej kognicji KER. Przekaz powinien spełniać definicję z Kodeksu Etyki Reklamy, a opisana w skardze lekcja na platformie nie spełnia tej definicji. Sama puszka nie spełnia również definicji produktu.

 

Skarżona zaznaczyła, że reklamy są wyświetlane w aplikacji jedynie dla nie-subskrybentów, pomiędzy lekcjami, a w przypadku kont dla dzieci wyłącznie dla produktów własnych Duolingo. Zgodnie z definicją reklamy z Kodeksu jest to przede wszystkim informacja lub wypowiedź mająca na celu zwiększenie zbytu produktów. Skarżona podkreśliła że w analizowanej sprawie przesłanka ta nie została spełniona. Puszka będąca domniemaną reklamą stanowi jedynie tło, stały element towarzyszący postaci, żadna wypowiedź bohaterki lekcji nie odnosi się do niej, bohaterka nie zachęca też do zakupu jakiegokolwiek napoju energetycznego. Nigdzie nie pada nazwa własna produktu – domniemanego napoju energetycznego. Bohaterka w żaden sposób nie nakłania do spożywania napojów energetycznych, napój w puszce nie jest również przedmiotem dialogu, komentarza ani polecenia. Na grafice nie ma znaków towarowych, które mogłyby chociaż pośrednio sugerować jakąkolwiek markę napojów energetycznych – co uniemożliwia identyfikację jakiegokolwiek istniejącego produktu. Bohaterka lekcji na platformie Duolingo „nie wchodzi z puszką w interakcje”, tj. nie zachwala jej, nie eksponuje itp. – jest to rekwizyt. Skarżona wskazała, że gdyby przyznać słuszność Skarżącej, to również inne, generyczne rekwizyty bohaterki (mikrofon, biurko itp.) należałoby uznać za reklamę, co byłoby kontrfaktyczne.

 

W ocenie Skarżonej skarżony materiał nie spełnia definicji reklamy i nie może być przedmiotem postępowania przed KER. Skarżący z góry założył, że widoczna podczas lekcji puszka zawiera napój energetyczny, bez żadnego głębszego uzasadnienia. Skarżona podkreśliła, że błyskawica bądź piorun są symbolami wykorzystywanymi w kulturze, w tym w przekazach dla dzieci. Symbol jest również wykorzystywany przez ogólnopolskie stowarzyszenia czy fundacje, w tym Strajk Kobiet. W ocenie Skarżonej w skardze dokonano nadinterpretacji, która nie została poparta konkretnymi argumentami.

 

Skarżona dodała także, że napoje energetyczne są częścią świata sportu, a właściciele znaków towarowych/marek napojów energetycznych są sponsorami imprez masowych, imprez sportowych czy zespołów sportowych. Informacje o napojach energetycznych są w związku z tym bez problemu dostępne dla dzieci, a ich istnienie w szeroko pojętej kulturze oraz sporcie nie jest w żaden sposób kwestionowane.

Dla porządku należy dodać, że napoje energetyczne mogą być sprzedawane tylko osobom pełnoletnim, jednak przepisy ustawy o zdrowiu publicznym nie rozszerzają ograniczeń na reklamę czy promocję napojów energetycznych. W konsekwencji, nawet jeśli ktoś reklamowałby napój energetyczny (czego Skarżona nie robi), reklama taka (nawet kierowana do nieletnich) byłaby dozwolona.

 

W Polsce mamy wyłącznie softlaw w zakresie reklamy napojów energetycznych, np.: Dobrowolny Kodeks Znakowania i Marketingu Napojów Energetyzujących Polskiej Federacji Producentów Żywności Związek Pracodawców, zgodnie z którym reklama napojów energetyzujących nie może być kierowana bezpośrednio do dzieci, które nie ukończyły 12 roku życia. Nawet jeżeli uznamy, że lekcja w Duolingo jest reklamą (czemu Skarżona stanowczo zaprzecza) to będzie ona zgodna również z softlaw (zgodnie z Polityką Prywatności Duolingo, użytkownicy poniżej 13 r.ż. są traktowani w sposób szczególny – może być do nich kierowana jedynie reklama dotycząca produktów Duolingo).

 

Skarżona zaznaczyła, że lekcja nie może zostać uznana za reklamę ukrytą w rozumieniu ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, a swoje stanowisko poparła doktryną i orzecznictwem.

 

Mając na względzie powyższe, Skarżona wskazała, że zakwestionowany materiał stanowi lekcję języka obcego na platformie e – learningowej, która nie nosi znamion reklamy.

Obecny na posiedzeniu w dniu 10 grudnia 2025 roku przedstawiciel Skarżonej poparł przedstawione stanowisko w sprawie.

 

Zespół Orzekający ustalił, co następuje.

 

Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że przekaz miał formę lekcji na platformie e-learningowej Duolingo. Data i godzina emisji wskazane przez Skarżącego to dzień 24 października 2025 roku o godzinie 7:30.

W centralnej części zrzutu ekranu znajduje się postać dziewczyny o fioletowych włosach siedzącej za biurkiem. Ma znudzoną lub zniechęconą minę i opiera rękę na blacie. Na biurku stoją: mikrofon na statywie, kartka z notatkami, puszka napoju z wizerunkiem fioletowego pioruna na czarnym tle oraz niewielkie urządzenie z przyciskami. Obok postaci, w dymku, widoczna jest mała ikonka twarzy innej osoby, co sugeruje rozmowę.

 

Zespół Orzekający zważył, co następuje.

 

Przekaz stanowiący przedmiot skargi, tj. fragment lekcji języka obcego na platformie Duolingo, nie stanowi reklamy w rozumieniu art. 3 lit. a) Kodeksu Etyki Reklamy.

 

Zgodnie z tym postanowieniem Kodeksu Etyki Reklamy reklama to przekaz zawierający w szczególności informację lub wypowiedź, zwłaszcza odpłatny lub za wynagrodzeniem w innej formie, towarzyszący czyjejkolwiek działalności, mający na celu zwiększenie zbytu produktów, inną formę korzystania z nich lub osiągnięcie innego efektu pożądanego przez reklamodawcę, z wyłączeniem działań public relations. Do reklamy zalicza się również promocję sprzedaży, oferty kierowane do odbiorców za pomocą marketingu bezpośredniego lub sponsoring, a także elementy identyfikacji wizualnej oraz przekaz, o którym mowa w zdaniu poprzednim, udostępniony w sieci Internet na serwerze www lub w mediach społecznościowych i innych miejscach mających na celu jego dotarcie do odbiorców; w sytuacji, w której odbiorcą reklamy jest konsument, oceny reklamy dokonuje się w oparciu o model przeciętnego konsumenta [pogrub. wł.].

 

W przekonaniu Zespołu Orzekającego skarżony przekaz nie miał na celu zwiększenia zbytu produktu w postaci napoju w puszce z symbolem pioruna, innej formy korzystania z niego lub osiągnięcia innego efektu. Przedmiotem przekazu nie jest bowiem jakikolwiek możliwy do zidentyfikowania konkretny produkt spożywczy lub jego producent.

 

Ponadto puszka stanowi jedynie element wizerunku stałej bohaterki lekcji na platformie Duolingo, o charakterystycznym wyglądzie i zachowaniu. Jest także elementem scenografii, analogicznym do innych rekwizytów obecnych w kadrze, takich jak mikrofon, biurko czy notatki. Nadto bohaterka w żaden sposób nie zachęca do spożywania napoju.

 

Przyjęcie odmiennej interpretacji prowadziłoby do nieuprawnionego rozszerzenia pojęcia reklamy, co pozostawałoby w sprzeczności z utrwalonym rozumieniem reklamy na gruncie Kodeksu Etyki Reklamy i orzecznictwa KER.

 

W związku z tym ocena skarżonego przekazu nie podlega kognicji KER.

 

Mając na względzie powyższe, Zespół Orzekający na podstawie art. 49 lit. a Regulaminu Rozpatrywania Skarg postanowił skargę odrzucić.

 

Zdania odrębne

 

Brak.

 

 

Zgodnie z pkt 58 Regulaminu Rozpatrywania Skarg Strony mogą odwoływać się od Uchwały Zespołu Orzekającego w terminie dziesięciu dni od doręczenia Uchwały. Podstawę odwołania mogą stanowić wyłącznie nowe fakty i dowody nieznane Zespołowi Orzekającemu w dacie podjęcia Uchwały, od której Strona wnosi odwołanie.