Uchwała Nr ZO/153/24u z dnia 27 listopada 2024 roku Zespołu Orzekającego w sprawie o sygn.: KER/122/24

Zespół Orzekający Komisji Etyki Reklamy, działającej przy Związku Stowarzyszeń Rada Reklamy, w składzie:

 

• Beata Dziwulska – przewodnicząca
• Igor Kaleński – członek
• Teresa Wierzbowska – członkini

na posiedzeniu w dniu 27 listopada 2024 roku, po rozpatrzeniu skargi o sygnaturze akt KER/123/24, złożonej na podstawie pkt 12 Regulaminu Rozpatrywania Skarg przez konsumenta (dane w aktach sprawy) przeciwko Carlsberg Polska sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, w sprawie dotyczącej reklamy loterii marki ,,Harnaś”,

postanawia

 

skargę oddalić.

 

Uzasadnienie

 

W skardze skierowanej do Komisji Etyki Reklamy (dalej także: „KER”) konsument (dalej także: „Skarżący”) wskazał, że Carlsberg Polska sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (dalej także: „Skarżona”) stosowała nieetyczną reklamę piwa.

 

Zgodnie ze skargą:

 

Harnaś. Wygraj. 

 

Nieetycznym jest umieszczanie reklamy i dopuszczanie do tego, żeby była emitowana w otoczeniu treści o edukacji, kulturze i problemów ze szkołą. 

Hasło „wygraj…” bezpośrednio zachęca do zwiększonych zakupów, a z tym wiąże się zwiększona konsumpcja. Badania pokazują, że nie kupuje się takiego alkoholu jak piwo, aby zrobić oszczędności i odłożyć do spiżarni. Kupuje się w loterii i w promocjach więcej, aby więcej wypić za taniej. 
Loteria, obietnice szansy wygranej bezpośrednio nawiązują do myślenia i działania hazardowego. Łączenie alkoholu z hazardem jest podwójnie nieetyczne.  

Przekaz został zakwalifikowany jako potencjalnie naruszający zasady etyki reklamy w zakresie wskazanym w art. 2 ust. 1 Kodeksu Etyki Reklamy oraz art. 2 ust. 2 Załącznika 1, art. 8 pkt 1 Załącznika 1 Kodeksu Etyki Reklamy.

 

Art. 2 ust. 1

1. Działania objęte postanowieniami Kodeksu będą wykonywane z należytą starannością, zgodnie z dobrymi obyczajami, prowadzone w poczuciu odpowiedzialności społecznej oraz zgodnie z zasadami uczciwej konkurencji.

 

Art. 2 Załącznika 1

2. Reklama piwa powinna być zgodna z zasadami zawartymi w przepisach Kodeksu Etyki Reklamy oraz przepisach niniejszego Załącznika.

 

Art. 8 pkt 1 Załącznika 1

Reklama piwa nie może:

1. przedstawiać ani zachęcać do nieodpowiedzialnego lub nadmiernego spożywania piwa,

 

Skarżona, w odpowiedzi na zawiadomienie Związku Stowarzyszeń Rada Reklamy, przedstawiła stanowisko w sprawie w korespondencji z dnia 6 września 2024 r. i wyraziła wolę uczestnictwa w postępowaniu przed KER.

 

Skarżona odparła wszystkie zarzuty Skarżącego, wskazując na brak naruszenia przepisów prawa, zasad etyki reklamy oraz dobrych praktyk rynkowych.

 

Skarżona podkreśliła, że reklama została stworzona i wyemitowana zgodnie z polskim prawem dotyczącym promocji alkoholu, Kodeksem Etyki Reklamy, standardami branżowymi, w tym wytycznymi dotyczącymi promocji produktów alkoholowych. W reklamie zamieszczono odpowiednie ostrzeżenia dotyczące zakazu spożywania alkoholu przez osoby niepełnoletnie oraz szkodliwości spożywania alkoholu w ciąży czy podczas prowadzenia pojazdów.

 

Reklama była kierowana wyłącznie do osób pełnoletnich (18+). Zastosowano zaawansowane technologie, takie jak: filtry wiekowe, narzędzia typu „brand safety”, ograniczenia emisji na platformach internetowych do odpowiedniej grupy docelowej.

 

Skarżona argumentowała, że treść reklamy w żaden sposób nie zachęcała do nadmiernego spożycia alkoholu, nie wiązała konsumpcji alkoholu z sukcesem, hazardem czy innymi nieodpowiedzialnymi zachowaniami. Loteria promocyjna nie wymagała zakupu nadmiernej ilości produktu i była prowadzona zgodnie z przepisami prawa oraz powszechnymi praktykami rynkowymi.

 

Skarżona wskazała, że reklama była emitowana przez profesjonalny dom mediowy, który przestrzegał wszystkich wytycznych i zastosowano dodatkowe środki ostrożności, aby uniknąć błędów w emisji. Ewentualne błędy w umiejscowieniu reklamy (np. emisja na platformie niezgodnej z założeniami) wynikają z działań podmiotów trzecich, za które Skarżona nie ponosi odpowiedzialności.

Skarżona odrzuciła zarzuty skarżącego, wskazując na brak dowodów na emisję reklamy do osób niepełnoletnich, promowania nadmiernej konsumpcji alkoholu, łączenia reklamy z treściami nieodpowiednimi (np. edukacja, hazard). Argumenty skarżącego oceniono jako subiektywne i nie poparte faktami.

 

Skarżona przywołała wcześniejsze orzeczenia Komisji Etyki Reklamy w analogicznych sprawach, w których podobne skargi były oddalane z uwagi na brak naruszeń oraz uznawano, że reklamodawca dochował należytej staranności i nie ponosi odpowiedzialności za działania podmiotów trzecich.

 

Skarżona podkreśliła, że jej działania były zgodne z prawem, a reklama nie naruszała zasad etyki ani dobrych obyczajów, nie promowała nieodpowiedzialnych zachowań, była kierowana wyłącznie do osób pełnoletnich.

 

W związku z powyższym, Skarżona wniosła o oddalenie skargi jako bezpodstawnej.

 

Zespół Orzekający ustalił, co następuje.

 

Materiał dowodowy załączony przez Skarżącego (zrzuty ekranu – screeny), przedstawia, co następuje.

 

Screen 1 (Gazeta.pl, artykuł edukacyjny):

Artykuł dotyczy decyzji minister edukacji Barbary Nowackiej o zmianie listy lektur w programie nauczania.

 

Screen 2 (Gazeta.pl, reklama piwa Harnaś):

Artykuł o zmianie listy lektur z widoczną reklamą piwa Harnaś z promocją loterii „Wygraj piwo lub 4-pak.”

 

Screen 3 (Pysznosci.pl, reklama piwa Harnaś):

Strona kulinarna z artykułem o decyzji związanej z wycofywaniem pewnych składników w UE. Reklama piwa Harnaś promująca możliwość wygrania piwa lub 4-paku (identyczna jak w screen 2).

 

Screen 4 (Sport.pl, reklama piwa Harnaś):

Strona sportowa z reklamą promującą „Wygraj piwo lub 4-pak.”

 

Screen 5 (Zielonyogrodek.pl, reklama piwa Harnaś):

Portal o tematyce ogrodniczej z reklamą piwa Harnaś „Wygraj piwo lub 4-pak.” (identyczna jak w screen 2 i 3).

 

Data emisji reklamy została wskazana przez Skarżącego na dzień 30 lipca 2024 r.

 

 

 

 

Zespół Orzekający zważył, co następuje.

 

W ocenie Zespołu Orzekającego (dalej także: „ZO”) skarżony przekaz nie narusza zasad etyki wyrażonych w Kodeksie Etyki Reklamy.

 

Należy mieć na uwadze, iż ocena reklamy zasadniczo winna być dokonywana z perspektywy odbiorcy reklamy, jakim jest przeciętny konsument. Przeciętnym konsumentem jest konsument, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny; oceny dokonuje się z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie reklamy lub na produkt, którego reklama dotyczy, ze względu na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa (art. 3 lit. h Kodeksu Etyki Reklamy).

W odniesieniu do pierwszego z przytoczonych przez Skarżącego zarzutów, tj. miejsca występowania reklamy, Zespół Orzekający nie dopatrzył się niezgodności z zasadami Kodeksu Etyki Reklamy. W niniejszej sprawie reklama loterii została umiejscowiona obok artykułów na Gazeta.pl, Pyszności.pl, Soprt.pl i Zielonyogrodek.pl. Widoczne w materiale dowodowym artykuły, w sąsiedztwie których pojawiła się reklama, dotyczą treści neutralnych (szeroko pojęta edukacja i rynek spożywczy) i nie budzą kontrowersji z punktu widzenia przeciętnego konsumenta – odbiorcy reklamy piwa. Są to w omawianym przypadku niezależne treści, których umiejscowienie w jednej przestrzeni nie wzbudza wątpliwości natury etycznej.

Drugi zarzut Skarżącego odnosił się do zwiększonej konsumpcji piwa w związku z reklamowaną loterią, a także promesy uzyskania korzyści w postaci wygranej w tej loterii.

Skarżony przekaz posługuje się hasłami i grafikami wskazującymi na wygraną w loterii (Wygraj piwo lub 4-pak). Brak jednak w przekazie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy udziałem w loterii a zachętą do nieodpowiedzialnego lub nadmiernego spożywania piwa. W ocenie ZO zastosowane przez Skarżoną oświadczenia reklamowe nie powodują u odbiorcy imperatywu zagrania w loterii z uwagi na szansę nieodpowiedzialnego lub nadmiernego spożycia wygranego piwa.

Nadto, zasady loterii nie wymagają zakupu większej liczby sztuk produktu, aby wziąć udział w loterii. Zatem także w tym aspekcie zarzut zachęcania do nieodpowiedzialnego lub nadmiernego spożywania piwa nie zasługuje na uwzględnienie.

Zespół Orzekający zauważa, że reklama loterii wpisuje się w powszechnie funkcjonujące na rynku mechanizmy promocyjne. Nie może ujść uwadze, że loteria promocyjna to w istocie gra losowa należąca do gier hazardowych, gdzie niejednokrotnie wygraną są pieniądze czy inne przedmioty majątkowe. Taka praktyka co do zasady nie budzi wątpliwości ZO na gruncie obowiązujących zasad etyki.

Mając to na względzie, także ten zarzut nie znalazł uznania ZO.

 

Ocena reklamy dokonywana jest ad casum, z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy. Ocenie KER podlegają reklamy w zakresie określonym w skardze skierowanej do KER, co miało miejsce w niniejszej sprawie.

 

Mając to na uwadze, skarżona reklama została wykonana i była prowadzona z należytą starannością, zgodnie z dobrymi obyczajami, w poczuciu odpowiedzialności społecznej.

 

Mając na względzie powyższe, Zespół Orzekający, na podstawie art. 49 lit. b Regulaminu Rozpatrywania Skarg, postanowił skargę oddalić.

 

Zdania odrębne

Brak.

 

Zgodnie z pkt. 58 Regulaminu Rozpatrywania Skarg, Strony mogą odwoływać się od Uchwały Zespołu Orzekającego w terminie dziesięciu dni od doręczenia Uchwały. Podstawę odwołania mogą stanowić wyłącznie nowe fakty i dowody, nieznane Zespołowi Orzekającemu w dacie podjęcia Uchwały, od której Strona wnosi odwołanie.